De Gelderhorst in Ede is een bijzonder woon- en zorgcentrum voor oudere dove mensen. De instelling heeft een landelijke functie en is gespecialiseerd in ouderenzorg waarbij Nederlandse Gebarentaal en de dovencultuur centraal staan. Sinds 1972 is De Gelderhorst in Ede gevestigd, eerst aan de Pollenstein in Veldhuizen en vanaf 1997 aan de Willy Brandtlaan in de Rietkampen.

Circa 1960 | Zorgcentrum Gelderhorst voor oudere doven aan de Pollenstein in Ede | Bron: Gemeentearchief Ede

De geschiedenis begint bij de Nederlandse Christelijke Bond van Doven (NCBD), opgericht op 2 mei 1940. Binnen deze organisatie ontstond het idee om een eigen tehuis voor oudere dove mensen te stichten. Veel dove ouderen woonden destijds in gewone bejaardentehuizen, waar nauwelijks iemand gebarentaal beheerste. Hierdoor konden zij in een sociaal isolement terechtkomen. Na de Tweede Wereldoorlog begonnen leden van de NCBD geld in te zamelen. Er werden collectes gehouden en allerlei acties georganiseerd. Uiteindelijk kon in 1953 een grote villa in Baarn worden gekocht. Het huis kreeg de naam Dovenvreugd. Het was een van de eerste gespecialiseerde woonvoorzieningen voor oudere doven in Nederland.

In 1968 werd in Ede een terrein van 8.600 m² gekocht voor 301.000 gulden. Hierop zou een modern verzorgingstehuis met 131 bedden worden gebouwd. Het gebouw kwam aan de Pollenstein, in de toen nog volop in ontwikkeling zijnde wijk Veldhuizen. Op 17 januari 1972 verhuisden de eerste zestien bewoners vanuit Baarn naar Ede, onder begeleiding van zuster Walter. De officiële opening vond in 1973 plaats. De naam Gelderhorst was bedacht door bestuurslid Dick Rodenburg. Hij koos voor Gelderland omdat hij het een mooie provincie vond.

Begin jaren negentig bleek het gebouw aan de Pollenstein niet meer geschikt voor de veranderende ouderenzorg. Bewoners wilden langer zelfstandig wonen en pas intensieve zorg ontvangen wanneer dat noodzakelijk werd. In september 1997 verhuisden de bewoners naar het nieuwe gebouw. Op 22 april 1998 opende koningin Beatrix het complex officieel. Zij onthulde daarbij een bronzen ornament dat het naamgebaar van De Gelderhorst voorstelt. De bewoners voerden het Wilhelmus in gebarentaal uit. Zie [ hier ] over de huidige locatie.

Op de plek van het voormalige verzorgingshuis De Gelderhorst aan de Pollenstein in Ede bevindt zich tegenwoordig woonzorgcentrum De Pleinen, van zorgorganisatie Vilente.