RK Antonius van Paduakerk | 1953 | Stationsweg | gebedshuizen in Ede


De Sint-Antonius van Paduakerk is een rooms-katholiek kerkgebouw in de plaats Ede in de Nederlandse provincie Gelderland. De kerk, gebouwd in 1952 en 1953, is gewijd aan de heilige Antonius van Padua. Architect is Johannes Martinus van Hardeveld uit Amsterdam. Het is een gemeentelijk monument. De kerk bevindt zich aan de Stationsweg, iets ten noorden van het station Ede-Wageningen. De huidige kerk verving een kerkgebouw uit 1920, dat tijdens de Tweede Wereldoorlog zwaar beschadigd raakte. De geschiedenis van beide gebouwen hangt nauw samen met de ontwikkeling van Ede als garnizoensplaats. De oorsprong van deze rooms-katholieke kerk in deze overwegend protestantse plaats is te vinden in het garnizoensverleden van Ede.  In dit onderdeel aandacht voor beeldbepalende gebedshuizen in Ede. Bron van de teksten is voor een deel de Wikipedia. Deze kerken zijn gebouwd na de Tweede Wereldoorlog. Zie [ hier ] voor een overzicht van oudere kerkgebouwen in Ede. 


Alle foto's: (c) Allard Bijlsma.


De eerste kerk uit 1920
Aan het begin van de twintigste eeuw was Ede een overwegend protestantse plaats. Door de komst van militairen naar de nieuwe kazernes groeide ook het aantal katholieken. Onder de militairen bevonden zich veel rooms-katholieken, voor wie behoefte ontstond aan een eigen kerkgebouw.
In 1920 werd daarom een katholieke kerk gebouwd bij de Stationsweg. Het gebouw was ontworpen door de Amsterdamse architect J.M. van Hardeveld. Opvallend was dat de hoofdingang zich aan de Padberglaan bevond, terwijl de huidige kerk juist vanaf de Stationsweg toegankelijk is.
De kerk stond op een terrein waar ook een pastorie en andere katholieke voorzieningen kwamen. In de omgeving bevond zich bovendien het katholieke militaire tehuis (KMT). Achter de huidige kerk stond later de Padbergschool, op de plaats van de vroegere kerk.

Verwoesting tijdens de Tweede Wereldoorlog
In 1944 werd de oorspronkelijke kerk getroffen door een bombardement. Het gebouw raakte zo zwaar beschadigd dat herstel niet meer mogelijk bleek. Uiteindelijk werd besloten de oude kerk af te breken. Na de oorlog werd op het terrein eerst een tijdelijke houten kerk geplaatst. Hier konden de katholieke inwoners van Ede hun kerkdiensten blijven houden totdat een definitief nieuw gebouw gereed zou zijn. Sommige monumentenpublicaties vermelden 1945 als jaar van verwoesting, maar de lokale historische bronnen noemen 1944.

De nieuwe kerk uit 1953
In 1952 begon de bouw van de huidige Sint-Antonius van Paduakerk, opnieuw naar een ontwerp van J.M. van Hardeveld. In 1953 werd het nieuwe kerkgebouw voltooid. De architect koos voor een traditionalistische bouwstijl met duidelijke invloeden uit de romaanse kerkarchitectuur. Het gebouw is opgezet als een driebeukige basiliek, met een hoog middenschip en twee aanzienlijk lagere en smallere zijbeuken. Kenmerkend zijn de bakstenen gevels, de rondboogvormen en de brede toren met zadeldak. In de voorgevel bevindt zich een opvallend rond radvenster, dat het kerkgebouw een herkenbaar uiterlijk geeft. De kerk heeft acht traveeën: acht opeenvolgende bouwvakken in de lengterichting. Anders dan bij de oude kerk kwam de hoofdingang nu aan de Stationsweg te liggen. De nieuwe kerk werd daarmee nadrukkelijker op deze belangrijke verkeersweg gericht. De kerk uit 1953 is inmiddels aangewezen als gemeentelijk monument. Het gebouw is een kenmerkend voorbeeld van de katholieke wederopbouwarchitectuur uit de eerste jaren na de Tweede Wereldoorlog. In die periode werden nog veel kerken gebouwd volgens traditionele basilicale grondvormen. Pas later in de jaren vijftig kwam er meer ruimte voor moderne, experimentele kerkarchitectuur.