Beatrixkerk | 1940 | oude kerkgebouwen in Ede


De Beatrixkerk aan de Beatrixlaan 54 in Ede werd in 1939–1940 gebouwd als tweede kerkgebouw van de Gereformeerde Kerk in Ede. De kerk heette oorspronkelijk Zuiderkerk en kreeg pas in 1963 de naam Beatrixkerk. Het gebouw is ontworpen door architect Evert Jan Rotshuizen (1888–1979) en is een gemeentelijk monument. De kerk werd gebouwd op het Maanderzand. Hier werd in die tijd een nieuwe wijk gerealiseerd die de naam Beatrixpark zou krijgen. Een groot deel van het gebied was echter nog een zandverstuiving. Het was het tweede kerkgebouw voor de gereformeerde kerk. Het eerste kerkgebouw aan de Amsterdamseweg in het centrum van Ede werd aanvankelijk gewoon Gereformeerde Kerk genoemd, maar met de bouw van deze tweede kerk werd de naam van het nieuwe gebouw Zuiderkerk en werd de naam van het oude gebouw Noorderkerk. Zie ook bij [ Mooi Ede ]. 


Alle foto's: Allard Bijlsma


In het begin van de twintigste eeuw groeide de gereformeerde gemeenschap in Ede sterk. De kerk aan de Amsterdamseweg, die in 1903 was geopend, werd daardoor steeds voller. De aanwezigheid van veel militairen in de Edese kazernes droeg aan die groei bij.
Daarom besloot de Gereformeerde Kerk een tweede kerkgebouw te laten bouwen, ditmaal aan de zuidkant van Ede. De nieuwe kerk kreeg de naam Zuiderkerk, terwijl het bestaande gebouw aan de Amsterdamseweg voortaan Noorderkerk werd genoemd.

Het gebouw is ontworpen door architect Evert Jan Rotshuizen. Het ontwerp is geïnspireerd door een reis door Italië die Rotshuizen in de jaren dertig maakte. Het gebouw geeft de indruk van een basilica met een zeer hoog middenschip geflankeerd door twee lage zijbeuken. Het is gebouwd in de stijl van de Delftse School. Aan de zuidkant bevindt zich een brede klokkentoren. Het hoge portaal bevindt zich aan de noordkant van de kerk. Onder het afdak van het portaal bevindt zich een groot glas in loodraam. Boven het portaal is een Christusmonogram in het metselwerk aangebracht. De kerk werd in 1939–1940 gerealiseerd. Historische foto's uit ongeveer 1940 laten zien hoe het gebouw vrijwel alleen op de zandvlakte stond. De kerk behield tot 1963 de naam Zuiderkerk. Daarna werd zij omgedoopt tot Beatrixkerk, aansluitend bij de naam van de omliggende wijk en de Beatrixlaan. De kerk bleef een belangrijke ontmoetingsplaats voor de gereformeerde bevolking van Ede-Zuid. Na de vorming van de Protestantse Kerk in Nederland in 2004 werd het gebouw onderdeel van de Protestantse Gemeente Ede.


Rond 1940 | Bron: Gemeentearchief Ede

In 1953 midden in het Maanderzand| Bron: Gemeentearchief Ede


De Beatrixkerk is gebouwd in een traditionalistische stijl die verwant is aan de Delftse School. Deze bouwstijl kenmerkt zich door baksteen, eenvoudige hoofdvormen, schuine pannendaken en een zorgvuldige detaillering. Het gebouw heeft een hoog middenschip met aan beide kanten lagere zijbeuken. Aan de zuidkant staat een brede klokkentoren. De hoofdingang bevindt zich aan de noordzijde en wordt geaccentueerd door een hoog portaal. Onder het afdak van het portaal bevindt zich een groot glas-in-loodraam. Boven de ingang is in het metselwerk een christusmonogram aangebracht. De kerk is ook stedenbouwkundig bijzonder. De Beatrixlaan loopt rechtstreeks naar het gebouw toe. Op die manier vormt de kerk het visuele middelpunt van de wijk. Deze ligging hangt samen met het stedenbouwkundige plan dat was geïnspireerd op ideeën van architect en stedenbouwkundige H.P. Berlage.

In 2010 onderging de Beatrixkerk een belangrijke interne verbouwing. Het podium werd aangepast, er kwam vloerverwarming en de verlichting werd vernieuwd. Ook werd een grote ontvangstruimte gemaakt met een flexibele scheidingswand. In 2025–2026 werd het gebouw uitgebreid verduurzaamd. Daarbij werden onder andere 58 zonnepanelen geplaatst en twee warmtepompen geïnstalleerd. De werkzaamheden werden mede mogelijk gemaakt door Europese financiering.

De Beatrixkerk is nog altijd in gebruik als protestants kerkgebouw. Daarnaast worden er concerten, lezingen, vergaderingen en andere bijeenkomsten gehouden. De kerkzaal biedt plaats aan ruim 500 bezoekers.

Jaar Gebeurtenis
1939 Begin bouw van de Zuiderkerk
1939–1940 Voltooiing en ingebruikname
Jaren 1940–1950 Groei van de wijk Beatrixpark rondom de kerk
1963 Naamsverandering in Beatrixkerk
2004 Onderdeel van de Protestantse Kerk in Nederland
2010 Grote interne verbouwing
2021 Vernieuwing audiovisuele voorzieningen
2025–2026 Verduurzaming met zonnepanelen en warmtepompen