Struikelsteen onderduikers | Molenstraat te Ede


In de stoep aan de Molenstraat 140 in Ede, tegenover de Markt en voor het voormalige ING-bankgebouw, ligt een bijzondere gedenksteen. Deze herinnert aan het Joodse echtpaar Isaäc en Sarina Leijdesdorff-Hoek, dat tijdens de Tweede Wereldoorlog op deze plek ondergedoken zat. De steen werd op 10 september 2013 onthuld en wordt aangeduid als een struikelsteen.


Links: een door mij in 2020 gemaakte foto en rechts de tekst zichtbaar gemaakt met behulp van AI.


In 1943 vluchtte het Joodse gezin Leijdesdorff-Hoek vanuit Amsterdam naar Ede. De ouders, Isaäc en Sarina, vonden onderdak bij expediteur G.J. Karssenberg, die een woning had aan de Molenstraat, vlak bij de spoorlijn Ede-Amersfoort. Hun twee dochtertjes, Hanneke en Jenneke, werden opgevangen door Gerrit van den Berg en Co Welbedacht aan de Paasbergerweg.
Op de avond van 9 juli 1943 stopte een auto met vijf Duitse militairen voor de woning van Karssenberg. Onder leiding van de Duitse Ortskommandant Hans Kersten werd het huis doorzocht. Het Joodse echtpaar, een derde onderduiker en Karssenberg werden gearresteerd.
De drie Joodse gevangenen werden via Amsterdam en Westerbork afgevoerd naar vernietigingskamp Sobibor, waar zij op 23 juli 1943 werden vermoord. Karssenberg overleefde zeveneneenhalve maand gevangenschap in kamp Vught. De twee dochtertjes overleefden de oorlog, evenals een ander Joods meisje dat zich tijdens de inval verborgen wist te houden.

Op deze plek stond vroeger de woning van Karssenberg. De gedenksteen is aangebracht om voorbijgangers te herinneren aan de mensen die hier bescherming zochten, maar uiteindelijk werden opgepakt en vermoord. Het initiatief kwam van de Wageningse schrijver en dichter Ben Verduijn. De steen werd geschonken en geplaatst door E.M. Heij, een bedrijf voor grafsteenonderhoud en renovatie.

Op de steen staat: Isaac Leijdesdorff- Harlingen, 10 sept. 1908 - Sobibor, 23 juli 1943 en Sarina Tea Leijdesdorff-Hoek - Enschede, 6 mei 1909 -Sobibor, 23 juli 1943.