In dit onderdeel aandacht voor de uitgestrekte en prachtige bosgebieden rond Ede. De bossen hebben diverse eigenaren. Rond 1950 hebben verschillende landgoedereigenaren hun bezittingen verkocht. Ede verwierf de landgoederen De Ginkel, De Hindekamp en Roekel. De Sijsselt – tegenwoordig vaak geschreven als Sysselt – is een van de historisch interessantste bossen rond Ede. Het huidige bos van ongeveer 350 hectare is niet simpelweg een eeuwenlang onveranderd oerbos. Het landschap wisselde door de eeuwen heen tussen bos, struikgewas, heide en stuifzand en werd vanaf de tweede helft van de 18e eeuw doelbewust opnieuw bebost. Alle foto's: (c) Allard Bijlsma.

De Sijsselt | eigendom van het Gelders Landschap

De Sysselt (uitspraak: Siesselt) is een bosgebied ten oosten van Ede in de Nederlandse provincie Gelderland. Het natuurgebied met een oppervlakte van 350 ha is sinds 1954 eigendom van Gelders Landschap & Kastelen. In de Middeleeuwen droeg het gebied ten zuidoosten van het tegenwoordige Ede, ten oosten van Bennekom en Wageningen, zuidelijk tot aan de Nederrijn en oostelijk tot aan de Hartense of Renkumse beek, de naam "Moftbos". De oudste geschreven vermelding van dat Moftbos dateert van 996. Eigendom Stift Elten. Later was het het domein van de graven van Gelre, en na 1339 van het Hertogdom Gelre. In 1841 werd begonnen met de aanleg van de Rhijnspoorweg. Dat betekende een doorsnijding van het zuidelijk deel van de Sysselt. Vanaf 1942 vonden de werkzaamheden voor de aanleg van "het Hazenpad" (de tegenwoordige A12) plaats. Dat betekende opnieuw een doorsnijding. Bron: Wikipedia

Via de Sijsseltelaan kom je vanuit Ede-Oost in de Sijsselt. Deze laan doorkruist de vroegere kazerneterreinen. In 2023 is de laan hersteld door dode bomen te verwijderen en jonge bomen weer aan te planten.

De oorsprong ligt bij het enorme Moftbos, dat zich in de middeleeuwen uitstrekte over de stuwwal tussen Ede en Wageningen en verder richting de Rijn. De Moft wordt al in 996 genoemd. Het gebied behoorde aanvankelijk tot de bezittingen van het Stift Elten en kwam later bij de graven en vervolgens de hertogen van Gelre terecht. De Sijsselt vormde het noordelijkste gedeelte van dit Moftbos. In 1426 kreeg Udo den Boese het goed Kernhem van hertog Arnold van Gelre in leen. In 1427 werd daar een gedeelte van het Moftbos aan toegevoegd. Volgens het klassieke onderzoek van bosbouwkundige J.F. van Oosten Slingeland was een belangrijk motief dat Kernhem daarmee over voldoende brand- en gebruikshout kon beschikken. De naam Sijsselt/Zijsselt duikt voor zover bekend voor het eerst in 1437 in de geschreven bronnen op. De oorsprong van die naam is nog altijd niet overtuigend verklaard. Oude schrijfwijzen zijn onder andere Zijsselt, Sysselt en Zieselt; de traditionele uitspraak is ongeveer Sieselt.

De Sijsselt van de 15e en 16e eeuw moeten we ons niet voorstellen als het huidige gesloten bos. Er werd hout gekapt en de omliggende boeren gebruikten het gebied intensief. Vooral de boeren van de buurtschap Maanen hadden gebruiksrechten. Ze lieten er schapen grazen, maaiden vegetatie en staken plaggen. In 1526 is bijvoorbeeld sprake van zeventien boeren die gezamenlijk 707 schapen hielden. Daar ontstonden geregeld conflicten over. De heren van Kernhem waren eigenaar, maar konden niet zomaar alle traditionele gebruiksrechten van de boeren beëindigen. In 1575 werden de rechten en verplichtingen van de Maander boeren opnieuw geregeld. Door houtkap, begrazing en plaggen verdween veel van de oorspronkelijke begroeiing. De voedselarme zandgrond raakte verder uitgeput. Grote gedeelten veranderden in heide en plaatselijk zelfs stuifzand. Dat stuifzand vormde uiteindelijk een bedreiging. Wanneer zand eenmaal ging stuiven, kon het wegen, landbouwgrond en begroeiing bedekken. Al in 1702 kregen de geërfden van Maanen opdracht nieuwe wallen met levend hout aan te leggen om het zand tegen te houden. In het landschap zijn dergelijke oude wallen en reliëfverschillen plaatselijk nog terug te vinden. Een mooi overblijfsel van dit landschap ligt in het noordwestelijke deel van de Sijsselt. Daar bevinden zich nog stuifheuvels en uitgestoven laagten. Dit gedeelte kennen veel Edenaren als Het Paradijs.