Het huidige gemeentehuis staat er alweer bijna 50 jaar. Tot 1942 was het gemeentehuis op een heel andere plek gevestigd. Onder geheimzinnige omstandigheden brandde het toen af, tijdens de Duitse bezetting. Tijdelijk verhuisde men naar de villa's Sterrenberg en Zonneberg en de inmiddels ook alweer verdwenen trouwaula. Pas in de jaren'70 werd er een nieuw gemeentehuis gebouwd. Meer over de [ Notaris Fischerstraat ].

Historie

Na de invoering van de Gemeentewet van 1851 kreeg Ede een gekozen gemeenteraad. Aanvankelijk beschikte die niet over een echt raadhuis. Vanaf 1854 huurde de gemeente twee vertrekken in een woning schuin tegenover herberg De Posthoorn. Eén vertrek werd secretarie en het andere vergaderzaal. De huur bedroeg honderd gulden per jaar, inclusief het gebruik van het toilet. In 1863 kocht de gemeente deze woning. Na een verbouwing en inrichting werd het gebouw op 9 november 1864 officieel als gemeentehuis in gebruik genomen. Het stond aan de toenmalige Grotestraat, de huidige Notaris Fischerstraat. Dit was het eerste echte gemeentehuis van Ede. 

Door de groei van de gemeente werd dat eerste gebouw te klein. In 1899 verrees direct naast het oude raadhuis een veel groter en representatiever gemeentehuis. Nadat het gemeentebestuur was verhuisd, werd het oude gebouw uit 1864 gesloopt. Dit gebouw uit 1899 is het gemeentehuis dat we op de bekende foto's en ansichtkaarten zien. Het had een opvallend hoge voorgevel, grote vensters, een verhoogde entree met trappen en verschillende kleine torenachtige dakbekroningen. Het moest duidelijk meer representatieve uitstraling hebben dan zijn voorganger. Een cultuurhistorisch onderzoek van de gemeente omschrijft het als een bescheiden maar representatief gemeentehuis. De ligging was toen zeer centraal. De huidige Notaris Fischerstraat vormde toen een belangrijk deel van het dorpscentrum van Ede. In de onmiddellijke omgeving stonden het Fischerhuis (staat er nog), De Posthoorn, het politiebureau en vanaf 1900 de Spaarbank (staat er nog); ook de oude Markt lag hier vlakbij. 

Aan het bestaan van het gemeentehuis kwam abrupt een einde op 19 februari 1942. Er brak brand uit en het gebouw werd zo zwaar verwoest dat het niet werd herbouwd. Over de oorzaak bestaat een interessant verhaal. Als officiële of althans destijds genoemde verklaring wordt een schoorsteenbrand genoemd. Daarnaast bestaat al lange tijd het verhaal dat het verzet de brand zou hebben gesticht, omdat in het gemeentehuis bevolkings- en persoonsregistraties lagen die de Duitse bezetter kon gebruiken. Voor dat laatste verhaal heb ik vooralsnog geen overtuigend bewijs gevonden. Na de brand week de gemeente uit naar onder andere villa Sterrenberg en villa Zonneberg. Daarmee kwam na ongeveer 78 jaar een einde aan de aanwezigheid van het gemeentebestuur op deze plek: 1864-1942. Het huidige gemeentehuis aan de Bergstraat/Raadhuisstraat werd pas in 1977 geopend.

Locatie | hoe ziet deze plek er nu uit?

Op de plek van het oude gemeentehuis staat nu dit appartementengebouw. Er rechts naast staat de oude spaarbank, gebouwd in ongeveer dezelfde tijd als het oude gemeentehuis. Foto's: Allard Bijlsma.