Oranjestaete aan de Oude Bennekomseweg 11–79 in Ede is architectonisch een interessant gebouw uit de overgangsperiode van de jaren tachtig naar negentig. Het complex is vooral herkenbaar aan zijn trapsgewijze vorm, grote terrassen en de opvallend gebogen zuidgevel. Door de verdiepingen trapsgewijs terug te leggen ontstond wat in de erfgoedbeschrijving een 'woonpiramide' wordt genoemd. Dat was niet alleen een esthetische keuze. De terugliggende verdiepingen maakten het mogelijk om de appartementen uitzonderlijk grote terrassen te geven. Privacy speelde daarbij nadrukkelijk een rol. Schutijser gebruikte schuin geplaatste borstweringen van bruin rookglas, geplaatst op een gesloten betonnen plint. Ook de scheidingsmuren tussen de terrassen lopen schuin omhoog. Daardoor konden bewoners buiten zitten zonder voortdurend zicht te hebben op de terrassen van de buren. Rond deze plek stonden ooit meerdere villa's, waaronder Villa Bagatelle (overkant) en Villa Roxanne (waar het Riagg-complex op verscheen).

De ontwikkeling van het terrein speelde al enkele jaren vóór de daadwerkelijke bouw. In juni 1987 stelde de Edese gemeenteraad een bestemmingsplan voor de Oude Bennekomseweg vast. Daar was een langdurige discussie aan voorafgegaan. Het plan was verschillende keren aangepast, mede vanwege bezwaren van omwonenden. Voor de ontwikkeling moesten drie bestaande villa's worden gesloopt. Het bestemmingsplan maakte vervolgens de bouw van kantoren én appartementen mogelijk. Uit de toenmalige berichtgeving blijkt dat de gemeenteraad niet onverdeeld enthousiast was. Er was kritiek op de communicatie met omwonenden en er werd zelfs gesteld dat de belangen van de projectontwikkelaar te zwaar zouden hebben gewogen. Andere raadsleden vonden juist dat na de aanpassingen voldoende aan de bezwaren tegemoet was gekomen. Uiteindelijk ging de raad akkoord.

Alle foto's: 27 augustus 2026 | Allard Bijlsma

Het uiteindelijke appartementengebouw werd ontworpen door architect F.M.M. Schutijser. Op donderdag 8 juni 1989 sloeg burgemeester W. Blanken de eerste paal. Een bericht uit die tijd vermeldt dat het gebouw 35 appartementen zou bevatten, uitgevoerd in maar liefst 21 verschillende typen. De bouw verliep kennelijk vrij snel. De eerste bewoners betrokken in de zomer van 1990 hun appartement. Architectuurhistorisch wordt Oranjestaete gerekend tot het neomodernisme of een ontwerp met duidelijke neomodernistische invloeden. Beton speelt nog een zichtbare rol, maar veel minder zwaar en massief dan bij het brutalisme van de jaren zestig en zeventig. Interessant is dat Oranjestaete inmiddels wordt beschouwd als een voorbeeld van het Post '65-erfgoed van Ede. In het cultuurhistorische onderzoek naar gebouwen uit de periode na 1965 wordt het expliciet genoemd als karakteristiek woongebouw uit 1988–1990, met als adres Oude Bennekomseweg 11–79.

Terug in de tijd

Het gebouw in 2023 | Allard Bijlsma.

Rechts de Oranjestaete, in het midden de Reehorst en onderaan de ENKA-fabriek | Bron Historisch Museum Ede | 1995.