Monument voor Anna Maria Moens | kunst en cultuur in Ede
In dit onderdeel aandacht voor enkele bekende en minder bekende monumenten in de stad Ede. Zie ook onder [ Wereldoorlog II ]. Alle monumenten in de gemeente Ede zijn terug te vinden in deze interactieve kaart: [ klik hier ]. Alle foto's: (c) Allard Bijlsma.
Anna Maria Moens (Paasberg)
Anna Maria Moens is geboren in 1775. Zij komt uit een beschaafd en welvarend milieu. Haar vader stimuleert haar om gedichten te gaan schrijven. In 1818 opent zij in 'Huis Kernhem' een kostschool. Op haar wens wordt zij na haar overlijden begraven op de Paasberg in Ede. In 1833 richt een aantal leerlingen van haar dit gedenkteken op. Het is vervaardigd door de Deventer IJzergieterij en is een rijksmonument. Recht tegenover deze gedenkzuil ligt het mausoleum voor verzetsstrijders uit de WO II.
Het gietijzeren grafmonument op haar rustplaats werd vervaardigd door de Deventer IJzergieterij, die destijds al was overgenomen door J.L. Nering Bögel. Het monument staat op een basement en heeft de klassieke vorm van een cippus, opgebouwd uit meerdere gietijzeren delen. Het geheel wordt bekroond door een uitkragende top met decoratieve elementen. De zijden zijn voorzien van reliëfs en teksten in reliëf. Op twee van de hoekpunten hangt een gestileerde krans van bladeren. Bovenop prijkt een gesluierde urn, waarvan het voetstuk is versierd met acanthusbladmotieven. Twee zijden van het monument dragen een krans van eiken- en laurierbladeren met inscripties. Opmerkelijk is dat de geboortedatum in het grafschrift (1777) onjuist is.
Joods Monument (Paasberg)
Stichting Joods Monument Ede heeft als doel het in standhouden van het Joods monument in het Memorial Park in Ede, ter nagedachtenis van de uit Ede weggevoerde Joden en die daarmee blijvend te herdenken. Dit monument staat sinds april 2012 aan de Vossenakker te Ede en bestaat uit een monumentale gedenksteen met namen, gedragen door vier zuilen.
Indië-monument (Paasberg)
Sinds december 2021 kent Ede een nieuw monument op de Paasberg. Op 15 augustus 1945 capituleerden de Japanners. Dat is precies 76 jaar geleden in 2021. Die overgave betekende ook de bevrijding van het voormalig Nederlands-Indië. Toen eindigde ook de Tweede Wereldoorlog officieel in Nederlands-Indië. Daarna begon een onafhankelijkheids-oorlog, die leidde tot de republiek Indonesië.
Op 13-12-2021 heb ik het Indië Monument, als Google Guide, toegevoegd aan [ Google Maps ]. Het heet: 'De Duif van Doeloe' en is van Jaïr Pattipeilohy.
Monument Jan Hilgers (Zonneoordlaan)
Hilgers werkte bij de firma Verwey en Lugard die in 1910 nabij Ede en Soesterberg twee vliegkampen hadden ingericht. Aangezien hij al ervaring had met het vervaardigen van zweefvliegtuigen, werd hij door deze firma naar het Franse Pau gezonden om daar vlieglessen te nemen bij Blériot. Nog voordat hij zijn brevet gehaald had, moest hij terugkeren naar Ede om daar een vliegdemonstratie te geven. De vlucht stelde niet veel voor. Hij had daarvoor nog maar drie keer gevlogen en kon nog geen bochten maken. Hij vloog daarom in een rechte lijn, landde, draaide zijn toestel om en vloog weer verder in een rechte lijn. Nabij het voormalige vliegkamp Ede is een monument opgericht ter nagedachtenis aan Hilgers' memorabele vlucht. Niet ver daarvandaan ligt ook de Jan Hilgersweg. In Soesterberg is sinds 2019 de Hilgerslaan naar Jan Hilgers vernoemd.
