Drukkerij Frouws | Algemene dienstverlening in Ede
Dienstverlenende bedrijven zijn bijna allemaal eens of meerdere keren uit hun jasje gegroeid, doordat Ede al maar aan het groeien was. Drukkerij Frouws was een van de bekendste drukkerijen van Ede en speelde een belangrijke rol in de geschiedenis van de plaatselijke journalistiek. Het bedrijf werd in 1909 opgericht door Jan Frouws, die afkomstig was uit Friesland. Het begon als een combinatie van een boekhandel en drukkerij aan het Maandereind. Later verhuisde het bedrijf naar de Stationsweg 38, waar het tientallen jaren gevestigd bleef. Alle recente foto's: (c) Allard Bijlsma.
TOEN: jaren '80. Later ging de Edese Courant over in Ede-Stad. Bron: Gemeentearchief Ede.
NU: 2021. Het pand was tot 2025 in gebruik als notariskantoor. Foto: Allard Bijlsma.
Vestiging Maandereind
In 1909 vestigde Frouws zich aan het Maandereind, naast de groentewinkel van Kruif. Hij begon er een boekhandel en drukkerij. Al snel ontstond het plan om Ede een eigen plaatselijke krant te geven. Op 1 april 1910 verscheen het eerste nummer van het Nieuws- en Advertentieblad voor Ede. De krant werd gedrukt op een oude drukpers uit 1850, die regelmatig storingen vertoonde. Het blad voorzag duidelijk in een behoefte. Het aantal abonnees groeide en in 1918 kreeg de krant de naam Edesche Courant. Daarmee legde Frouws de basis voor een krant die ruim tachtig jaar zou blijven bestaan.
In een houten schuurtje begon Jan Frouws in 1909 zijn drukkerij aan 't Maandereind | 1909 | Bron: Historisch Museum Ede | verbeterd met AI
De drukkerij Frouws anno 1913 aan de Telefoonweg. In deze stenen schuur rolde de wiege-druk van de Edesche Courant, toen nog Nieuws en Advertentieblad voor Ede en Onstreken, van een zestig jaar oud drukpersje. In een oplage van 900 exemplaren, met de hand gezet | 1913 | Bron: Gemeentearchief Ede.
Het hoge pand (vierde van links) is van de boekhandelaar Joh. Frouws. Op 1 april 1910 werd hier het eerste nummer van het 'Nieuws- en Advertentieblad' voor de Gemeente Ede gedrukt. In 1918 werd de naam veranderd in 'Edesche Courant' | 1920 | Bron: Historisch Museum Ede | foto bijgewerkt.
Vermoedelijke locatie van drukkerij Frouws.
Vestiging Stationsweg
In 1927 verhuisde de drukkerij naar een nieuw gebouw aan de Stationsweg 38. Het pand werd gebouwd in opdracht van Jan Frouws, naar een ontwerp van architect J.J. van Egmond. Het gebouw werd speciaal ontworpen als drukkerij met een bovenwoning. Het was dus zowel een bedrijfspand als een woongebouw, wat in die tijd gebruikelijk was bij familiebedrijven. Op 14 oktober 1971 kreeg de Edese Courant een verbeterde huisvesting voor het kantoor en de drukkerij aan de Stationsweg 38. Dit wijst op een belangrijke modernisering of uitbreiding van het bedrijf. De krant was inmiddels een vaste verschijning in Ede en omgeving. Naast het drukken van de Edese Courant verzorgde Frouws ook ander drukwerk. Zo werd vanaf 1991 het historische tijdschrift De Zandloper van de Vereniging Oud Ede bij Frouws gedrukt.
In 1992 kwam een einde aan de zelfstandige geschiedenis van de Edese Courant. Op 30 januari verhuisde de redactie naar de Achterdoelen 34 in Ede. Vanaf 1 februari 1992 ging de krant verder als onderdeel van het Gelders Dagblad, dat later opging in De Gelderlander. Hiermee verdween na bijna 82 jaar de naam Edese Courant als zelfstandige krant. De drukkerijactiviteiten werden verplaatst naar het industrieterrein Frankeneng.
Het oorspronkelijke pand aan de Stationsweg 38 is behouden gebleven. Het kreeg later een nieuwe bestemming als notariskantoor, onder meer van notariskantoor Van Putten. Die is in 2025 vertrokken en het pand wordt onderdeel van een appartementencomplex.
| Jaar | Gebeurtenis |
|---|---|
| 1909 | Jan Frouws begint een boekhandel en drukkerij aan het Maandereind |
| 1910 | Eerste nummer van het Nieuws- en Advertentieblad voor Ede |
| 1918 | De krant krijgt de naam Edesche Courant |
| 1927 | Nieuwbouw Stationsweg 38, architect J.J. van Egmond |
| 1971 | Verbeterde huisvesting voor kantoor en drukkerij |
| 1991 | Frouws verzorgt onder meer het drukwerk van De Zandloper |
| 1992 | Einde zelfstandige Edese Courant en verhuizing drukkerij |
| Na 1992 | Het gebouw wordt gebruikt als notariskantoor |
| Na 2027 | Ombouw pand tot appartementen |
Drukkerij Frouws Ede B.V. bestaat niet meer als zelfstandig actief bedrijf. De onderneming was na het vertrek van de Stationsweg gevestigd aan de Fahrenheitstraat 26 in Ede.
Stationsweg, Ede. Links, ter hoogte van de mevrouw op de fiets, kwam later drukkerij Frouws. Rechts de Acacialaan en de Lindelaan | 1925 | Bron: Gemeentearchief Ede | aangepast met AI
Krant en drukkerij Frouws kwamen in 1927 in de nieuwbouw aan de Stationsweg. Het bedrijf werd toen tevens gereorganiseerd en gemoderniseerd. Twee zetmachines kwamen er ook bij. Die machines konden het werk doen van tien handzetters | 1927 | Bron: Gemeentearchief Ede | aangepast met AI
De Edese Courant en drukkerij Frouws aan de Stationsweg 38. Op 14 oktober 1971 kreeg men deze betere behuizing voor kantoor en drukkerij. Met ingang van 30 januari 1992 heeft de Edese Courant zijn intrek genomen aan de Achterdoelen 34 in Ede en vanaf zaterdag 1 februari ging de krant verder als 'Gelders Dagblad'. Einde van 82 jaar Edese Courant | 1971 | Bron: Historisch Museum Ede | foto bijgewerkt.