Boerderij De Lange Weide is een bijzonder overblijfsel van het oude agrarische landschap ten zuiden van Ede. Tegenwoordig ligt de boerderij aan de Langeweideweg 22-24-26, midden in de wijk Rietkampen, maar oorspronkelijk lag zij vrij in het buitengebied van de oude buurtschap Maanen. Het complex is tegenwoordig een beschermd gemeentelijk monument. De naam heeft vrijwel zeker te maken met het oorspronkelijke agrarische landschap. Boeren gaven afzonderlijke percelen vaak beschrijvende namen als de Kamp, de Eng, de Weide of het Veld. Een langgerekt perceel grasland kon eenvoudig als de lange weide worden aangeduid. De naam is vervolgens verbonden geraakt aan de boerderij en leeft tegenwoordig ook voort in de Langeweideweg. De oude Langeweideweg en de nabijgelegen Dirkeweideweg worden door de gemeente expliciet genoemd als historische landschapselementen die herinneren aan het vroegere wegenpatroon van de buurtschap Maanen. De huidige boerderij De Lange Weide stamt uit 1899. Daarmee is het huidige gebouw dus ruim 125 jaar oud. 

Foto's: 2021/2023 | Allard Bijlsma

Om de geschiedenis van De Lange Weide te begrijpen, moet je eigenlijk terug naar het landschap van vóór de aanleg van Rietkampen. Ten zuiden van het dorp Ede lagen de buurtschappen Maanen en Veldhuizen. Maanen bestond uit verspreide boerderijen, akkers en weilanden. Een belangrijke oude route was de Maanderbuurtweg. De Lange Weide lag iets ten zuiden van die weg, aan de zuidrand van een zandrug. Dat is landschappelijk interessant: de boerderijen werden bij voorkeur op de wat hogere en drogere grond gebouwd, terwijl de lager gelegen en vochtiger gronden als gras- en hooiland konden worden gebruikt. Een restant van de oude Maanderbuurtweg bestaat nog steeds en heet tegenwoordig het Lange Parkpad.

De grote verandering kwam met de uitbreiding van Ede naar het zuiden. Vanaf de jaren tachtig werd Rietkampen ontwikkeld als nieuwe woonwijk. Bij veel stadsuitbreidingen verdwenen oude boerderijen en historische wegen. Bij De Lange Weide werd een andere keuze gemaakt: de boerderij bleef staan en werd in het stedenbouwkundige plan van Rietkampen opgenomen. Het Historisch Museum Ede beschrijft dit ook expliciet: De Lange Weide stond er al voordat Rietkampen werd gebouwd en werd vervolgens opgenomen in het woningplan. De monumentale waarde betreft bovendien niet alleen het hoofdgebouw. Het gemeentelijk beschermde complex omvat de adressen Langeweideweg 22, 24 en 26. Juist zo'n combinatie van hoofdboerderij, schuur, erfbeplanting en open ruimte maakt duidelijk hoe een boerenerf er vroeger uitzag. De waarde van De Lange Weide zit daarom niet alleen in de architectuur van het woonhuis. De agrarische functie is uiteindelijk verdwenen. De Lange Weide werd een woonboerderij. 

Foto's: 2021/2023 | Allard Bijlsma