Boerderij Bouwhuis/ Top | Kernhem


Boerderij Het Bouwhuis, aan de huidige Kernhemseweg 15 in Ede, behoort tot de oude boerderijen van Landgoed Kernhem. Het erf heeft een geschiedenis van minstens vier eeuwen en waarschijnlijk aanzienlijk langer. Samen met Engelenhove, De Kalverkamp en De Slijpkruik vormde Bouwhuis de belangrijkste groep pachtboerderijen direct rond Huis Kernhem. De precieze ouderdom is niet helemaal duidelijk. Bouwhuis behoorde in 1665 zeker tot het bezit van Kernhem. In dat jaar maakten naast Bouwhuis ook Engelenhove, De Koekelt, De Horst en Wetering deel uit van het landgoed.


Alle foto's: Allard Bijlsma.


Een bouwhuis was bij een kasteel, havezate of buitenplaats van oorsprong een bedrijfsgebouw waarin agrarische activiteiten en opslag waren ondergebracht. Denk aan graan, hooi, gereedschappen, veevoer en andere voorraden die voor het landgoed nodig waren. In de loop van de tijd ontwikkelde Bouwhuis zich tot een volwaardig boerenbedrijf. De heren van Kernhem bezaten veel grond, maar bewerkten die uiteraard niet allemaal zelf. Daarvoor waren pachtboerderijen nodig. De boerderij die we tegenwoordig zien is een traditionele hallehuisboerderij met middenlangsdeel. Dat betekent dat de grote deel in de lengterichting door het bedrijfsgedeelte loopt. Een opvallend landschapselement bij Bouwhuis is de zeer oude zomereik achter de boerderij. Het Historisch Museum Ede beschrijft deze als waarschijnlijk een van de oudste en dikste eiken van Gelderland. Het plantjaar wordt geschat tussen 1700 en 1750. Later raakte vooral de familie Top langdurig met Bouwhuis verbonden. Het Historisch Museum Ede heeft verschillende foto's waarop het wordt aangeduid als de boerderij van W. Top of M. Top. 

Het uiterlijk van Bouwhuis is niet volledig authentiek gebleven. Een belangrijke verbouwing vond plaats in 1965. Toen kreeg het voorhuis nieuwe gevels. Daarbij werd ook de vorm van het voorhuis enigszins veranderd. De huidige voorgevel met voordeur, bovenlicht, schuiframen en luiken dateert dus voor een belangrijk deel van deze verbouwing. Het achterste bedrijfsgedeelte laat het oorspronkelijke karakter van de hallehuisboerderij beter zien.

Net als bij Engelenhove kwam er in 1970 een belangrijke omslag. De gemeente Ede kocht toen Huis Kernhem met het landgoed.