Stookgebouw en ketelhuis op het WFC | hoe zat dat?
De Maurits- en Frisokazerne werden aan het begin van de twintigste eeuw gebouwd. Het stookgebouw is van latere datum. Het gebouw is pas na de oorspronkelijke kazernes gerealiseerd. Het gebouw staat op de centrale as tussen de twee kazernes, achter de plaats waar vroeger het gemeenschappelijke kantinegebouw stond. Dit gebouw, dat ook bekendstond als de Cantine of Mess en eetzaal, werd in de jaren dertig gebouwd en ging in de jaren zeventig door brand verloren. Het stookgebouw op het WFC had vooral een functioneel karakter. Een belangrijk onderdeel was de grote, enkele meters diepe kolenkelder. Hierin konden aanzienlijke hoeveelheden steenkool worden opgeslagen. Daarnaast bevond zich in het gebouw een verbrandingsinstallatie. De bijbehorende hoge schoorsteen zorgde voor de afvoer van rookgassen. Zie [ hier ] voor de ontwikkeling van stookgebouw naar restaurant en [ hier] voor de ontwikkeling van ketelhuis naar short-stay-appartementen en sportschool.
Stookgebouw op het WFC | 1930
Foto's: Allard Bijlsma | 2022-2023
Dit gebouw stamt uit 1930. De oorspronkelijke installatie werkte op steenkool. Het principe was betrekkelijk eenvoudig, maar voor die tijd een belangrijke technische voorziening.
- Opslag van steenkool. Grote hoeveelheden kolen werden aangevoerd en opgeslagen in de diepe kolenkelder. Daardoor beschikte het complex over een brandstofvoorraad voor de verwarming van de kazernes.
- Verbranding. De kolen werden in de stookinstallatie verbrand. De vrijkomende warmte werd gebruikt om een centraal verwarmingssysteem van energie te voorzien.
- Warmtetransport. De opgewekte warmte werd via leidingen naar de verschillende kazernegebouwen vervoerd. Of de oorspronkelijke installatie met heet water of stoom werkte, heb ik niet kunnen achterhalen.
- Verwarming van de kazernes. De warmte werd in de gebouwen afgegeven aan verwarmingsinstallaties. Zo hoefde niet iedere ruimte of ieder gebouw afzonderlijk met kolenkachels verwarmd te worden.
- Afvoer van rookgassen. De grote schoorsteen voerde de verbrandingsgassen af. Bij dergelijke kolengestookte installaties zorgde de schoorsteen ook voor de noodzakelijke trek in het verbrandingssysteem.
De centrale installatie maakte het mogelijk om de verwarming van verschillende gebouwen vanuit één plek te regelen. Dat vereenvoudigde het beheer en de brandstofvoorziening. De exacte ketelcapaciteit, de leidingloop en eventuele latere omschakeling op olie of gas zijn voor dit Edese gebouw nog niet vastgesteld.
Na het vertrek van Defensie verloor het stookgebouw zijn oorspronkelijke functie. In 2011 werden de Maurits- en Frisokazerne overgedragen aan de gemeente Ede. Het terrein werd vervolgens onderdeel van de ontwikkeling van het World Food Center. Het ketelhuis bleef behouden als herinnering aan de technische infrastructuur van het vroegere militaire complex. Lange tijd was onduidelijk welke nieuwe functie het gebouw zou krijgen. Uiteindelijk ontstond het plan om het te verbouwen tot restaurant. In 2025 werd het Ketelhuis, samen met de Mauritskazerne, overgedragen aan de TeKa-groep (nu: Next Venue). Eind 2025 begonnen de eerste verbouwingswerkzaamheden. In 2026 wordt het gebouw verder getransformeerd tot horecagelegenheid. Het ontwerp voorziet onder meer in een moderne glazen aanbouw naast het oorspronkelijke stenen gebouw en een terras.
Ketelhuis aan de Verbindelaarshof | 1967
Foto's: Allard Bijlsma | 2022-2024
Dit ketelhuis stamt uit de jaren '60 en is daarmee veel nieuwer dat het stookgebouw op het WFC. Het ketelhuis maakte deel uit van de technische voorzieningen van het uitgestrekte kazerneterrein. Het bouwjaar is 1967. Het gebouw is vooral herkenbaar aan zijn industriële uiterlijk en de grote binnenruimte waarin de verwarmingsinstallaties waren ondergebracht.
In het ketelhuis stonden grote verwarmingsketels. Deze verwarmden water dat via een ondergronds leidingnet naar de verschillende militaire gebouwen werd vervoerd. Daarmee konden meerdere kazernes vanuit één centrale installatie worden verwarmd. Een bijzonder detail is dat bij de huidige verbouwing één van de oorspronkelijke verwarmingsketels behouden is gebleven. Deze vormt een blikvanger in de nieuwe sportschool GO! Health Clubs, dat in december 2026 de deuren opende. Ook blijft daar een oude gasaansluiting zichtbaar.
Na het vertrek van Defensie stond het gebouw lange tijd grotendeels leeg. Later werd het gebruikt als stadskwekerij of stadsboerderij. Vanaf 2024 begon de herontwikkeling onder de naam Into the Woods. In 2025 werden nieuwe ramen geplaatst en werd het gebouw geschikt gemaakt voor nieuwe functies. In 2026 krijgt het voormalige ketelhuis onder meer een sportschool, horeca en short-stayappartementen. Het adres van de sportschool is Verbindelaarshof 53.
Foto's tijden de verbouwing | oktober 2026 | Allard Bijlsma