Het oude Politiebureau | van Grotestraat naar de Breelaan
Het gebouw waarin tegenwoordig Moeke Ede is gevestigd, is lang het oude politiebureau op de hoek van de Breelaan en Stationsweg geweest. Tot in de jaren '40 zat de politie in de toenmalige Grotestraat (nu: Notaris Fischerstraat), maar na het afbranden van het gemeentehuis hier in 1942, is ook het po9litiebureau verplaatst. De geschiedenis is interessant, omdat het gebouw oorspronkelijk helemaal niet als politiebureau is neergezet. Het begon als de particuliere villa Heesterheide. Zie ook bij [ Toen en Nu ].
Villa Dorpzicht
Villa Dorpzicht zat in een steegje bij de toenmalige Grotestraat (nu: Notaris Fischerstraat) te Ede en dit pand werd van begin 1939 tot eind 1940 gebruikt als politiebureau. Aan de achterzijde stalde de agenten hun fiets.
Artillerielaan 2-4
Het politiebureau verhuisde in 1940 vanaf "Villa Dorpzicht" naar de Artillerielaan 2-4. Deze woningen waren ook al snel veel te klein. Het politiebureau verhuisde daarom vanaf hier in 1946 naar de Breelaan, naar het pand dat we nu nog kennen als het 'oude politiebureau'. Dit pand was tot 1941 nog een woonvilla, met de naam 'Heesterheide'.
Villa Heesterheide
Over het bouwjaar bestaat enige tegenstrijdigheid in de bronnen. De cultuurhistorische beschrijving van Mijn Gelderland dateert de kern van de huidige villa in 1928. Villa Heesterheide stamt echter oorspronkelijk al uit 1884. Het gebouw is in de loop van zijn bestaan zeer ingrijpend verbouwd. Het gebouw dat we nu zien, is dus niet zonder meer gelijk aan de oorspronkelijke negentiende-eeuwse villa. De villa lag oorspronkelijk aan de Stationsweg, destijds een aantrekkelijke woonomgeving waar verschillende grote villa's stonden. Het oorspronkelijke adres was Stationsweg 1. Na de aanleg van de Breelaan kwam het pand feitelijk aan die straat te liggen.
Op de foto uit circa 1870 zien we het gezin van dokter van Wesel voor de woning aan de Grintweg, later Stationsweg 1, die in 1874 in opdracht van dokter van Wesel is gebouwd. In 1889 wordt het pand door de erven Van Wesel verhuurd aan Sophia Genis, die er een inrichting voor zenuwzwakke dames in zal vestigen. Eind 1890 meldt het Rotterdamsch Nieuwsblad dat deze inrichting zal worden uitgebreid tot een inrichting voor krankzinnige vrouwen. Daartoe koopt Sophia Genis het achter dit pand gelegen perceel en bouwt daarop een tweetal paviljoens. In 1898 verkopen de erven van Wesel het pand, dat in de stukken vanaf mei 1891 Ruimzicht genoemd wordt, aan dokter Mensonides. Anno 1905 verkoopt dokter Mensonides de villa Ruimzicht met achterliggende grond, waarop de twee paviljoens, aan de uit Indië terugkerende gepensioneerde luitenant-kolonel Hooijer, die het pand, dat toen Heesterheide heette, in 1924 aan de gemeente Ede verkocht. Een paar jaar later werd het huis verbouwd t.b.v. de Vakteekenschool, een voorloper van de Ambachtsschool. Tussen 1943 en 1946 werd Heesterheide ingrijpend verbouwd om te gaan dienen als politiebureau. Bron: Gemeentearchief Ede.
Politiebureau
Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd besloten het gebouw geschikt te maken voor de politie. Tussen ongeveer 1941 en 1947 vond een zeer ingrijpende verbouwing plaats. De voormalige villa kreeg daarbij een nieuwe buitenkant in een traditionalistische bouwstijl. Kenmerkend zijn de forse rechthoekige bouwmassa, het grote overstekende schilddak, de dakkapellen en de natuurstenen omlijsting rond de entree. Dat jaartal 1946 is belangrijk: vanaf dat moment werd Heesterheide voor veel Edenaren simpelweg "het politiebureau aan de Breelaan". Voor het politiewerk waren uiteraard veel meer voorzieningen nodig dan de oude villa oorspronkelijk bezat. Aan de achterzijde kwamen uitbreidingen, waaronder een cellenblok. Aan de zijde van de Stationsweg bevonden zich garages voor politievoertuigen. Oude foto's laten de garagedeuren daar nog duidelijk zien.
Nieuw politiebureau
Aan het einde van de jaren zeventig was het politiebureau te klein en verouderd. In 1980 begon daarom een grote vernieuwing. Men koos er niet voor om het hele oude gebouw af te breken. Het hoge hoofdgedeelte van het oude politiebureau bleef behouden. De lagere vleugel aan de achterzijde, waarin onder andere het cellenblok zat, en de garages aan de zuidzijde werden wel gesloopt. Naast en achter het oude gebouw kwam vervolgens een veel groter modern politiebureau. De oude villa werd daarin als het ware opgenomen. Bij een verbouwing rond 1982 verdwenen nog enkele onderdelen van de oude villa. Een deel van het oorspronkelijke glas-in-lood van het trappenhuis is bewaard gebleven.
Ook deze uitbreiding bleek uiteindelijk niet voldoende. Rond 2002 werd opnieuw een geheel nieuw politiebureau gerealiseerd. Daarbij werd de oude villa weer losgemaakt van de eigenlijke politiefunctie. De politie bleef wel direct ernaast gevestigd: het huidige politiebur eau heeft nog altijd Breelaan 2 als adres. De voormalige villa kreeg toen een nieuwe bestemming: horeca.