Van Gend & Loos speelde lange tijd een belangrijke rol op en rond het spoorwegemplacement van Ede. Het bedrijf verzorgde het zogenoemde stukgoederenvervoer: kleinere vrachtzendingen die per trein werden aangevoerd en daarna met vrachtwagens of bestelwagens verder de regio in gingen. Vanaf het einde van de negentiende eeuw werkte Van Gend & Loos nauw samen met de spoorwegen en kreeg vrijwel ieder belangrijk station een goederenloods en laadterrein. In dit artikel bekijken we het gebied tussen de ENKA-fabriek en de spoorlijn Ede-Wolfheze.

De Dr. Hartogsweg, gezien vanaf het Maanderpark in 1908. Rechts de huizenblokken waar nu de Albertstunnel ligt, links het station van Ede en rechts daarvan in de verte: het gebouw van Van Geld&Loos op het rangeerterrein van Ede. De ENKA-fabriek was er toen nog niet. Bron: Vereniging Oud-Ede.

Bij het rangeerterrein van Ede lag ook een overslagpunt van Van Gend&Loos. Dat terrein bevond zich aan de spoorzijde van het oude emplacement van station Ede-Wageningen, waar goederenwagens konden worden gerangeerd en direct naast de loodsen werden geplaatst. Aan de ene kant van de loods stonden spoorwagens, aan de andere kant de bekende grijs-oranje vrachtwagens van Van Gend&Loos. Goederen uit heel Nederland kwamen daar per trein binnen en werden vervolgens verdeeld over Ede, Bennekom, Wageningen, Lunteren, Barneveld en de Veluwe. Andersom werden lokale producten en pakketten daar verzameld en weer op de trein gezet. Dat systeem was typisch voor de logistiek van de twintigste eeuw.

Het rangeerterrein van Ede was daarvoor gunstig gelegen. Ede lag aan de belangrijke spoorlijn Utrecht–Arnhem en had bovendien veel militaire activiteiten, industrie en handelsbedrijven. De kazernes, de ENKA-fabriek, landbouwbedrijven en later ook distributiebedrijven maakten gebruik van goederenvervoer via het spoor. Vooral in de periode tussen ongeveer 1930 en 1975 was het emplacement erg levendig, met dagelijks goederenwagens, rangeerlocomotieven en vrachtwagens van Van Gend&Loos.

Zoals op veel Nederlandse emplacementen gebeurde, veranderde dit vanaf de jaren zeventig sterk. Het vervoer verschoof steeds meer van spoor- naar wegtransport. Van Gend&Loos ging meer met vrachtwagens werken en minder met spoorwagens. Uiteindelijk stopte het stukgoederenvervoer per spoor in de jaren tachtig vrijwel geheel. Het oude goederenemplacement van Ede verloor daardoor geleidelijk zijn functie. Veel loodsen en sporen verdwenen later bij herinrichtingen van het stationsgebied. Rond 2005 is ook die bij Ede afgebroken. Pakjes breng en haal je tegenwoordig bij een pakketpunt en vandaar worden ze met busjes naar distributiecentra gebracht en met vrachtwagens gaan die heel Nederland door. De trein speelt hier geen rol meer bij. 

Op deze plek lag voorheen het rangeerterrein. In 2025 is hier een (snel)fietspad geopend, dat letterlijk dwars door de oude rails heen gaat | Allard Bijlsma 

Gelukkig is een stukje van het rangeerterrein, ter hoogte van het gebouw van Van Gend&Loos bewaard gebleven. Je vindt het tussen het fietspad langs het spoor en het gebouw H2 van Woonstede | Allard Bijlsma.