De voormalige machinefabriek Henneman aan de Stationsweg in Ede was een van de eerste grote industriële ondernemingen van het dorp. Het bedrijf werd in 1899 opgericht door de Haagse elektrotechnicus K.F. Henneman en groeide uit tot een belangrijke producent van machines en metalen onderdelen. Bij de Edese bevolking stond de onderneming bekend als de 'IJzerfabriek'. De officiële naam werd later N.V. Edesche Machinefabriek v/h Henneman & Co. De fabriek was gevestigd aan het zuidelijke einde van de Stationsweg, vlak bij het toenmalige station Ede-Wageningen. In 1935 werd het bedrijf opgeheven.

Voordat Henneman zich op deze locatie vestigde, stond hier een grote exportslachterij van de familie Levi. In de jaren tachtig van de negentiende eeuw werden hier varkens geslacht en verwerkt voor de export. In de bloeiperiode werden soms 800 tot 1.000 varkens per week geslacht. Na het overlijden van Elias Levi in 1892 ging het bergafwaarts met de onderneming. In 1896 werd de slachterij definitief gesloten. In 1899 kocht K.F. Henneman de voormalige slachterijgebouwen. De grote bedrijfshal en de aanwezige kelders boden ruimte voor de inrichting van een machinefabriek.

Henneman begon het bedrijf samen met zijn zakenpartner G.C. Otten. Aanvankelijk richtte de onderneming zich vooral op de vervaardiging van koffiebrandmachines. De fabriek ontwikkelde een eigen type koffiebrander, waarvoor een patent werd verkregen. De machines werden niet alleen in Nederland verkocht, maar ook geëxporteerd. Frankrijk was een belangrijke afzetmarkt. 

In 1902 werd werktuigbouwkundige L. den Ouden directeur van de onderneming. Onder zijn leiding veranderde het bedrijf geleidelijk van een producent van koffiebranders in een veelzijdige machinefabriek. Het machinepark werd uitgebreid met moderne draai- en freesbanken. Naast de bestaande constructiewerkplaats kwamen een metaalgieterij en een smederij. Bijzonder was dat de machines elektrisch werden aangedreven. De elektriciteit werd in de fabriek zelf opgewekt. In een tijd waarin veel andere bedrijven nog met stoommachines werkten, was dit een moderne werkwijze. Aan de Stationsweg, die vroeger ook Grintweg werd genoemd, verrees een afzonderlijk gebouw met kantoren en tekenkamers.

Vanaf 1927 kreeg de machinefabriek steeds meer financiële problemen. De concurrentie van andere machinefabrikanten nam toe en het machinepark begon te verouderen. Er was onvoldoende geld beschikbaar om de machines te vernieuwen. Door de economische crisis van de jaren dertig liep bovendien de vraag naar industriële machines en onderdelen terug. Uiteindelijk werd de onderneming in 1935 geliquideerd. Daarmee kwam na 36 jaar een einde aan een van de eerste grote industriële bedrijven van Ede.

Op de plek van van de fabriek verrees later een autogarage en benzinepomp. In 2026 wachten we op de afbraak van dit leegstaande complex en op de bouw van appartementen.

Een bijzonder product van de machinefabriek is de Wilhelminalantaarn, die tegenwoordig nog steeds in Ede staat. In 1923 vierde koningin Wilhelmina haar 25-jarig regeringsjubileum. De Edese bevolking schonk ter gelegenheid daarvan een monumentale gaslantaarn aan de gemeente. De smeedijzeren lantaarn werd vervaardigd door de machinefabriek Henneman. Het ontwerp heeft kenmerken van de Amsterdamse School, met sierlijke ijzeren vormen en een bakstenen sokkel. De lantaarn stond oorspronkelijk op de hoek van het Maandereind en de Nieuwe Stationsstraat. Na verschillende verplaatsingen keerde het monument in 2007 terug naar deze locatie. De Wilhelminalantaarn is tegenwoordig een rijksmonument en vormt een tastbare herinnering aan de vroegere machinefabriek Henneman.