Ede had ooit een prachtig openluchtzwembad. Ikzelf heb daar mijn diploma A gehaald. Het ENKA-zwembad was jarenlang een van de bekendste plekken van Ede-Zuid. Het lag direct naast het enorme fabrieksterrein van de ENKA en hoorde bij de sociale voorzieningen die het bedrijf voor zijn werknemers en de Edese bevolking aanlegde. Het bad werd gebouwd in 1931, in een tijd waarin veel Nederlandse dorpen nog helemaal geen openbaar zwembad hadden. 

De bouw van het zwembad hing sterk samen met de snelle groei van de ENKA-fabriek. De fabriek trok duizenden arbeiders naar Ede en groeide uit tot de grootste werkgever van de regio. Om personeel aan zich te binden investeerde het bedrijf niet alleen in woningen, maar ook in ontspanning, sport en cultuur. Zo kwamen er een zwembad, sportverenigingen, een koor en later ook De Reehorst.

Het bijzondere van het ENKA-bad was dat het verwarmd werd met restwarmte van de fabriek. ENKA leverde gratis warm water uit het productieproces, waardoor het zwembad veel eerder in het voorjaar open kon dan andere openluchtbaden. Dat maakte het bad enorm populair. Vooral kinderen uit Ede herinnerden zich dat je al rond Koninginnedag kon zwemmen, terwijl andere buitenbaden nog ijskoud waren.

Het oorspronkelijke zwembad bestond uit verschillende bassins met daaromheen eenvoudige kleedhokjes. Later kwam er een kiosk, een klein winkeltje en een terrasachtig gebouw aan de stationszijde. Het bad lag vlak bij het spoor en de ENKA-fabriek, waardoor het een opvallend onderdeel van Ede-Zuid werd. In de jaren zestig en zeventig beleefde het zwembad zijn hoogtijdagen. Vrijwel iedere Edenaar kende het bad. Vooral op zomerse dagen was het terrein druk met scholieren, gezinnen en jongeren uit de hele gemeente.

In het midden is het zwembad te zien in 1958 en in 1996, het jaar van de sluiting. Het blauw onderaan zijn de bezinkbassins van de ENKA-fabriek. Bron: Topotijdreis. 

In de jaren zeventig werd het terrein sterk uitgebreid. Het zwembadterrein werd bijna driemaal zo groot en er kwam een langwerpig extra bassin bij, samen met grote zonneweiden. Het bad kreeg daarmee meer het karakter van een recreatiepark. Hoofdbadmeester Jaap Serier werd in Ede een bekende figuur; hij hield tientallen jaren toezicht in het zwembad en gaf ook zwemles.

Toch begon vanaf de jaren tachtig het einde langzaam zichtbaar te worden. Openluchtbaden kregen het moeilijk door hogere onderhoudskosten en de opkomst van moderne overdekte zwembaden. Bovendien veranderde het gebied rond station Ede-Wageningen sterk. Het oude ENKA-bad voldeed uiteindelijk niet meer aan de eisen van de tijd. In 1996 werd het zwembad gesloten.

Na de sluiting raakte het terrein in verval. Uiteindelijk werd het zwembad afgebroken toen het stationsgebied en het voormalige ENKA-terrein opnieuw werden ingericht. Op de plek van het oude zwembad verrezen later onderdelen van het vernieuwde stationsgebied van Station Ede-Wageningen en nieuwe infrastructuur. Daarmee verdween een markant stukje sociaal-industrieel erfgoed uit Ede.