Boerderij De Kalverkamp, aan de Kalverkampweg 1 in Ede, is een van de historische boerderijen die eeuwenlang bij Landgoed Kernhem hoorden. Samen met Engelenhove, Bouwhuis en De Slijpkruik vormde De Kalverkamp de groep van vier belangrijke pachtboerderijen van Kernhem. De geschiedenis van het erf gaat in ieder geval terug tot het begin van de zeventiende eeuw, maar het agrarische landschap eromheen is waarschijnlijk aanzienlijk ouder.

Foto's: 2013 | Allard Bijlsma

De naam is waarschijnlijk heel letterlijk ontstaan. Een kamp is een omheind of duidelijk begrensd stuk landbouwgrond. Het eerste deel, kalver-, wijst vermoedelijk op het gebruik van zo'n perceel voor het houden of weiden van jong rundvee. De huidige Kalverkampweg is naar de boerderij genoemd. Interessant is dat in een akte uit 1751 daadwerkelijk sprake is van bouwland dat bij het erf De Kalverkamp hoorde. In die akte worden bovendien eiken- en beukenhoven en andere percelen van de graaf van Wassenaer genoemd. Daarmee krijgen we een aardig beeld van De Kalverkamp als een boerderij met akkers, weiden, houtwallen en bosjes. Het exacte ontstaan van de boerderij is niet bekend. In historische bronnen wordt De Kalverkamp in 1621 genoemd. In dat jaar kocht Carel van Arnhem, heer van Kernhem, de helft van De Kalverkamp. Een cultuurhistorische beschrijving van de gemeente vermeldt dat de boerderij in 1623 volledig was aangekocht. Daarmee werd het erf definitief onderdeel van het landgoed Kernhem. De gemeente merkt daarbij op dat de kampontginningen rond de boerderij mogelijk al uit de vroege middeleeuwen dateren. De plek waar De Kalverkamp ligt kan dus als landbouwgebied veel ouder zijn dan de eerste schriftelijke vermelding van de boerderij.

Het is belangrijk onderscheid te maken tussen het erf De Kalverkamp en het huidige boerderijgebouw. Het erf is aantoonbaar zeventiende-eeuws en waarschijnlijk ouder, maar het huidige gebouwencomplex dateert grotendeels uit de negentiende eeuw. De boerderij is van het traditionele hallehuistype met middenlangsdeel. Wonen, opslag en veehouderij waren bij zo'n Veluwse boerderij oorspronkelijk grotendeels onder één langgerekt dak samengebracht. Bij De Kalverkamp is het voorhuis dwars uitgebouwd, waardoor een karakteristieke vorm ontstond.

Foto's: 2023 | Allard Bijlsma

In de twintigste eeuw bleef De Kalverkamp daadwerkelijk als boerenbedrijf functioneren. Uit de collectie van het Historisch Museum Ede blijkt dat H.W. van Veldhuizen jr. er een landbouwbedrijf exploiteerde. Het adres wordt daarbij expliciet vermeld als Kalverkampweg 1. Andere historische foto's tonen onder meer het voeren van ganzen en melkbussen bij de boerderij. In 1970 verkreeg de gemeente Ede het landgoed Kernhem. Daarmee kwamen ook de vier oude boerderijen Engelenhove, De Kalverkamp, De Slijpkruik en Bouwhuis in gemeentelijk bezit. In 1996 kreeg De Kalverkamp een nieuwe functie als zorgboerderij Makandra. Makandra betekent volgens de beschrijving van Mijn Gelderland 'met elkander' in het Surinaams. De Kalverkamp werd daarbij een biologische boerderij en zorgboerderij, waar mensen in een beschutte omgeving konden werken. Er werden onder andere groenten en fruit geteeld en dieren gehouden. Ook was er een boerderijwinkel met eigen en regionale biologische producten.