Mooi tuindorp, maar inmiddels voor 80% platgegooid en nieuw opgebouwd. Nieuwbouw wel in oude stijl en met her en der hergebruik van oude onderdelen. De wijk is inmiddels mooi gerenoveerd. Alle foto's: (c) Allard Bijlsma.

Vernieuwbouw | situatie 2021.

Deze oude dieren-objecten zijn herplaatst bij de nieuwe woningen aan de Brinklaan.

De Kolkakkerbuurt in Ede werd vooral gebouwd tussen 1918 en 1921 en was een van de eerste planmatige uitbreidingen van het dorp. De bouw verliep in enkele duidelijke fasen en stond sterk in het teken van de woningnood en de groei van Ede in die tijd.

Rond 1918 veranderde Ede snel:

• er kwamen kazernes, industrie en nieuwe werkgelegenheid, waardoor meer mensen zich in Ede wilden vestigen;

• de bevolking groeide, maar er waren weinig geschikte woningen, vooral voor arbeiders en gezinnen.

De gemeente en woningbouwverenigingen besloten daarom een planmatige arbeiderswijk te bouwen in plaats van losse huizen langs wegen.

De eerste bouwfase begon rond 1918:

• er werden ongeveer 28 woningen en bijgebouwen gebouwd in het gebied, dat later de kern van de wijk vormde;

• de bouw stond onder regie van een woningbouwvereniging (zoals Patrimonium) en een architect die het tuindorp-concept toepaste.

Het idee van een tuindorp was toen modern: arbeiders moesten in een gezonde omgeving wonen, met ruimte, groen en eigen tuinen.

Al snel bleek dat er nog meer woningen nodig waren:

• in 1920–1921 volgde een tweede bouwfase met ongeveer honderd extra woningen langs onder andere de Kolkakkerweg;

• de wijk kreeg brede straten, laagbouw en grote tuinen, vaak twee-onder-één-kapwoningen.

De tuinen waren niet alleen voor sier:

• bewoners konden er groente verbouwen of dieren houden, wat belangrijk was in een tijd waarin veel gezinnen een laag inkomen hadden.

De Kolkakker was bewust opgezet als een vrij zelfstandige buurt:

• naast woningen kwamen er voorzieningen zoals scholen, winkels en ontmoetingsplekken;

• de wijk kreeg een dorps karakter, passend bij het landelijke Ede.

Dit paste in bredere stedenbouwkundige ideeën van het interbellum, waarin licht, lucht en ruimte centraal stonden.

Vernieuwbouw | situatie 2022 | Brinklaan.