De St. Antoniusschool aan de Padberglaan | basisscholen in Ede


De St. Antoniusschool aan de Padberglaan in Ede was de eerste rooms-katholieke lagere school van het dorp. De school werd op 1 september 1923 geopend en speelde ruim vijftig jaar een belangrijke rol in het katholieke onderwijs in Ede. Het oorspronkelijke schoolgebouw werd tijdens de Tweede Wereldoorlog verwoest. In 1949 verrees een nieuw gebouw, dat tot 1974 als lagere school in gebruik bleef. Een bijzonder goede bron is het artikel 'De Antoniusschool' van Frans van Oort en Paul Standaart, verschenen in De Zandloper, jaargang 39, nummer 4, november 2011, op pagina 15–17. Lees De Zandloper, november 2011 (PDF)


Er zijn in de archieven vrijwel geen foto's van de school te vinden. Op deze foto uit 1975 is links de kleuterschool en rechts de Antoniusschool te zien. Op dat moment is de lagere school al opgeheven en zit de pedagogische academie de Vijverberg hier in. Je kijkt in de richting van het Zwarte Laantje (hoge bomen) | Bron: Historisch Museum Ede.


Aan het begin van de twintigste eeuw was het aantal katholieken in Ede nog gering. Rond 1900 behoorde ongeveer één procent van de bevolking tot de Rooms-Katholieke Kerk. Dat veranderde na de komst van de kazernes vanaf 1906. Veel militairen kwamen uit de overwegend katholieke provincies Noord-Brabant en Limburg. Ook de komst van de ENKA-fabriek in 1922 droeg bij aan de groei van de katholieke gemeenschap. In 1913 werd kapelaan F.A.R. Padberg naar Ede gestuurd om een eigen parochie op te richten. In 1914 kwam er een houten noodkerk en in 1921 werd de stenen Antonius van Paduakerk aan de Stationsweg in gebruik genomen. Vanaf 1919 zette een katholiek schoolbestuur zich in voor de stichting van een eigen lagere school. Op 1 september 1923 opende de St. Antoniusschool met ongeveer 150 leerlingen. De school maakte deel uit van het katholieke gebouwencomplex bij de kerk en de pastorie.

In 1943 werd het schoolgebouw door de Duitse bezetter gevorderd. De leerlingen moesten daarom op verschillende plaatsen in Ede worden ondergebracht. Er werd onder andere lesgegeven in een christelijke school aan de Anton Mauvestraat, een openbare school aan de Kerkweg, café Borst aan de Parkweg en het badhuis aan de Ericalaan. Op 17 september 1944 werd het katholieke complex tijdens een geallieerd bombardement zwaar getroffen. De Antoniuskerk, de school, het zusterhuis en het bejaardentehuis werden verwoest. Na de bevrijding in april 1945 kon het onderwijs niet meteen in een eigen schoolgebouw worden hervat. Vanaf juni 1945 werd opnieuw op verschillende tijdelijke locaties lesgegeven.

In 1946 kwam aan de Padberglaan een houten noodschool. Ondertussen werkte het schoolbestuur aan plannen voor een definitief schoolgebouw. In 1947 werd een ontwerp ingediend voor een school met zes lokalen. De goedkeuring liet echter lang op zich wachten. In december 1948 drong het bestuur bij de gemeente aan op spoed. Het wilde bovendien een zevende lokaal realiseren. Uiteindelijk werd in 1949 de nieuwe St. Antoniusschool gebouwd naar ontwerp van architect J.M. Hardeveld uit Amsterdam. Het ging om een semipermanent schoolgebouw. Aan de overzijde van de Padberglaan stonden ook de kleuter- en naaischool van de zusters van St. Barbara. Samen vormden deze instellingen een herkenbaar katholiek onderwijscentrum.

In de jaren zestig en zeventig liep het leerlingenaantal terug. Uiteindelijk moest de St. Antoniusschool in 1974 wegens een tekort aan leerlingen sluiten. Het gebouw bleef daarna nog in gebruik. Het werd verhuurd aan de Stichting ter bevordering van Gereformeerd Sociaal Pedagogisch Onderwijs. Deze organisatie was verbonden met de Gereformeerde Sociale Academie, de latere De Vijverberg.

Jaar Gebeurtenis
1919 Oprichting katholiek schoolbestuur
1 september 1923 Opening St. Antoniusschool met circa 150 leerlingen
1943 School gevorderd door Duitse bezetter
17 september 1944 Verwoesting tijdens geallieerd bombardement
Juni 1945 Hervatting van het onderwijs
1946 Houten noodschool aan de Padberglaan
1947 Bouwplan voor zes lokalen
1949 Nieuw schoolgebouw naar ontwerp J.M. Hardeveld
1974 Sluiting wegens leerlingentekort
1974–1984 Gebruik door gereformeerde sociaal-pedagogische onderwijsinstelling