Winning aardwarmte | duurzame energie
Een paar meter onder het aardoppervlakte is het grondwater al zo warm, dat je daarmee je huis kan verwarmen. Voor grotere huizen, kantoren of zelfs complete stadswijken kan vanaf 80 meter diep water worden opgepompt. Hier geldt: hoe dieper je gaat, hoe warmer het water wordt. Naast grootschalige toepassing is aardwarmte dus ook rond een huis of kantoor mogelijk. Ik heb zelf in Zuidhorn (Groningen) in 2007 een kantoor laten voorzien van aardwarmte. Het gebouw had daarna geen gasaansluiting nodig. Alle foto's: (c) Allard Bijlsma.
Voorbeeld kleinschalige toepassing | Stationsweg
Aardwarmte (ook wel bodemwarmte) is warmte die in de grond zit. Al op een paar meter diepte blijft de temperatuur het hele jaar vrij constant (ongeveer 10–12 °C in Nederland). Bij gebruik van een bodemlus (A) blijft het water in de leidingen. Met een warmtepomp kan die warmte worden opgehaald en gebruikt om je huis te verwarmen. Meestal wordt echter water opgepompt van een diepte tussen de 80 en 150 meter. Bij dit type (B) wordt daadwerkelijk water uit de grond opgepompt en later weer echt terug de grond ingebracht.
[A] Stap voor stap | bij gebruik van bodemlus (bij elke benedenwoning toepasbaar)
-
Leidingen in de grond
Rond of onder je huis liggen buizen (een bodemlus). Daar stroomt water met antivries doorheen. -
Warmte opnemen
Dit water neemt warmte op uit de bodem. Ook al voelt de grond koel; er zit genoeg energie in om te gebruiken. -
Warmtepomp verhoogt de temperatuur
In huis staat een warmtepomp. Die 'pompt' de temperatuur omhoog (overdracht via membraam), net zolang totdat het water warm genoeg is voor verwarming en warm tapwater. -
Verwarming van je huis
De warmte gaat naar vloerverwarming of lage-temperatuurradiatoren. -
Afgekoeld water terug de grond in
Het water dat warmte heeft afgegeven, stroomt weer terug de bodemlus in om opnieuw op te warmen.
[B] Stap voor stap | bij diepteboring (Stationsweg februari 2026)
-
Buizen in de grond
Met behulp van een boorinstallatie wordt een pijp tot zeker 80 meter de grond in geboord. -
Warm water oppompen
Met een pomp in de buis wordt water omhoog gepompt. -
Warmtepomp verhoogt de temperatuur
In huis staat een warmtepomp. Die 'pompt' de temperatuur omhoog (overdracht via membraam), net zolang totdat het water warm genoeg is voor verwarming en warm tapwater. -
Verwarming van je huis
De warmte gaat naar vloerverwarming of lage-temperatuurradiatoren. -
Afgekoeld water terug de grond in
Het water dat warmte heeft afgegeven, stroomt weer terug via een tweede buis, diep de grond weer in.
Deze foto's: 9 februari 2026 | materiaal staat klaar om te gaan boren | Allard Bijlsma
Proeflocatie grootschalige toepassing | voorjaar 2025
In november 2022 maakte SCAN het zoekgebied Ede-Veenendaal bekend. In dit gebied werd vervolgens gezocht naar een geschikte locatie voor een tijdelijke onderzoeksboring. Het werd de Zuiderkade in Ede. Door te boren op deze locatie kan informatie worden gevonden voor een veel groter gebied van de hele provincie Gelderland, Utrecht en zelfs het zuidelijke deel van Noord-Holland. De onderzoeksboring is eind februari 2025 van start gegaan. Er wordt vanaf half februari tot eind maart tot zo'n 1,3 kilometer diepte geboord. Vervolgens wordt in mei het terrein hersteld en teruggebracht naar de oorspronkelijke staat. Verloopt de proefboring succesvol, dan kan overwogen worden warmte uit het water te gaan gebruiken voor het Warmtenet in Ede en in de toekomst ook in Veenendaal.
De eerste voorlopige interpretaties van de testen (augustus 2025) tonen een doorlatendheid van 70 à 90 Dm voor de ongeveer 60 m dikke Formatie van Slochteren en 4 à 6 Dm voor de ongeveer 27 m dikke Zechstein Randcarbonaat. De temperatuur van het geproduceerde water was 48 °C voor de Formatie van Slochteren en 47 °C voor de Zechstein Randcarbonaat.
Wil je meer lezen over de winning van aardwarmte rond Ede, kijk dan bij de [ Edese Vos ] of bij: www.aardwarmteinede.nl/.
Maart 2025 | boring van start
Deze foto's: 18 maart 2025.
Kansrijke locaties in Gelderland
Ten zuidwesten van Ede liggen gebieden met veel potentie voor de winning van aardwarmte (blauw). In dit gebied gaat dan dus ook de proefboring plaatsvinden.
Aardwarmte en warmtenetten zijn een collectieve oplossing voor de totale gebouwde omgeving. In potentie kan ongeveer 26 procent van de totale warmtevraag van de gebouwde omgeving in Nederland worden voorzien van aardwarmte als onderdeel van een collectief warmtesysteem.
Diep in de bodem is warm water aanwezig dat is opgeslagen in (poreuze) aardlagen. Hoe dieper in de aarde, hoe warmer dit water is. De energie die in dit warme water zit wordt aardwarmte (of geothermie) genoemd. De temperatuur dicht aan het aardoppervlak ligt rond de 100C en met iedere kilometer dat je de diepte in gaat, stijgt de temperatuur in Nederland met ongeveer 300C. Op twee tot drie kilometer diepte is het water dus meestal 70 tot 100 graden Celsius warm.
Bron tekst: er is een [ brochure ] beschikbaar over dit onderwerp.
Bron kaart: Provincie Gelderland.