Jaartallenlijst - 1795-1899 | geschiedenis van Ede

Op deze pagina vind je een chronologische lijst van jaartallen die voor Ede belangrijk zijn geweest. Wil je meer weten over een onderwerp, typ dat dan in het zoekvak (vergrootglasicoontje) en klik door naar de juiste pagina. Let op: diverse oudere jaartallen zijn geschat of ongeveer in die tijd. Ontbrekende of incorrecte jaartallen graag melden via dit [ formulier ]. (c) Jaartallenoverzicht | Atlas van Ede | Allard Bijlsma.

1795-1899

Jaar Gebeurtenis
1899 Een nieuw gemeentehuis wordt gebouwd aan de Grotestraat (thans: Notaris Fischerstraat)
1897 Oprichting VVV: Vereniging voor Vreemdelingenverkeer.
1896-1905 Jhr. F. S. Op ten Noort is burgemeester van Ede.
1894 Huwelijk Murk Balt met Adele Louise Elisabeth John in Den Haag.
1890 In het dorp Ede wonen 4960 mensen.
1890 De boterfabriek van de heer Knuttel wordt geopend.
1888 Oprichting Vereniging tot Stichting en Instandhouding van Scholen met de Bijbel. Oprichters waren de heren Tulp, Cavaljé, van Reenen, Bussink en Domselaar.
1888 De Achterdorpseweg wordt omgedoopt in Telefoonweg.
1888 Dhr. Tulp plant een Sequioa (boom) op het Tulp-terrein, nu te vinden achter de brandweerkazerne.
1887 De buurt verkoopt grond op de Stompekamp aan de heer Knuttel, voor de bouw van een boterfabriek.
1886 Vestiging van een kostschool in Villa Sterrenberg.
1886 Scheuring binnen de kerk: doleantie. Er kwam een nieuwe kerkgemeenschap, financieel gesteund door de heer Cavaljé. Dit werd de gereformeerde kerk. Hun eerste kerkgebouw stond aan de Molenstraat.
1886 Bouw van Villa Chasselay op de Paasberg.
1885 Opening van Hotel Van Laar (Witte Hinde) bij het station.
1882 Vanaf 1882 kwam een groep die zich niet meer thuis voelde in de Hervormde Kerk bijeen in het koetshuis van Cavaljé aan de Molenstraat. Later scheurden zij zich af van de hervormde kerk.
1882-1916 Jan Willem Bitter is rentmeester van landgoed Kernhem. Bekend van zijn uitstekende bosadministratie.
1882 Opening van de tramlijn Ede-Wageningen.
1879 De buurt verkoopt grond aan de gemeente, voor de aanleg van een nieuwe begraafplaats op de Stompekamp.
1878 Opening van een nieuw station Ede-Wageningen. Einde van 'de keet'.
1877 Er stoppen nog steeds maar 4 treinen in elke richting, per dag.
1877 Kernhem in handen van Willem Carel Philip Otto Graaf Bentick-van Waldeck Limpury.
1877 Bouw van het kerkorgel van de Oude Kerk, voor hervormde kerk in Niedorp; in 1967 verplaatst naar Ede.
1873 Ds. Kalshoven nieuwe dominee van de Oude Kerk.
1872 Maria Corneliavan Heeckeren van Kell van Wassenaer huwt in (Kernhem).
1872 Oprichting Spaar- en Hulpbank.
1869 Bouw van Villa Pacifica aan de (toenmalige) Bergstraat. Hier woonde onder meer de schrijver Arthur van Schendel.
1866 De tweede Concordiamolen (huidige stellingmolen) in gebruik genomen.
1866 Ds. Krayenbelt nieuwe dominee van de Oude Kerk.
1865 Keetmolen brandt af en wordt herbouwd.
rond 1865 Laatste persoon wordt begraven op het 'Jodenkernhof' aan het Maandereind.
1864 Het eerste gemeentehuis wordt in gebruik genomen, aan de Grotestraat, thans Notaris Fischerstraat. Hier werd later de Spaarbank gebouwd.
1864 Oprichting protestansche Bewaarschool.
1864 Ds. Simons nieuwe dominee van de Oude Kerk.
1863 Het muurtje rond het kerkplein wordt afgebroken.
1863 School aan het Maandereind wordt gebouwd.
1860-1896 Jhr. A. W. van Borssele burgemeester van Ede.
1860 Telegraafverbinding langs Station Rhijnspoor komt tot stand.
1860 Oplevering van de Keetmolen. Genoemd naar station 'de keet'.
1860 Oplevering van Villa Sterrenberg.
1859 Murk Balt (natuurgenezer Beatrixpark) geboren in Vlagtwedde.
1855 Doorbraak Grebbedijk. Overstroming Gelderse Vallei tot in Veldhuizen. Zie mijn 'Hoe zat dat"? hierover.
1855 Oprichting van een christelijke avondschool.
1854 Oprichting van houthandel Tulp.
1853 Weekmarkt vind plaats naast het logement De Posthoorn (nu: Notaris Fischerstraat)
1852 Deel van het kerkplein en een stukje van het kerkhof wordt gehuurd, voor een weekmarkt en schapenmarkt.
1851-1860 T. Prins burgemeester van Ede.
1851 Ds. Brouwer aangesteld als dominee van de Oude Kerk.
1853 Kermissen worden afgeschaft.
1851 Invoering van de nieuwe gemeentewet.
1850 Oprichting houthandel van Tulp.
1850 Kernhem komt in bezit van baron J.D.C. van Heeckeren van Kell (erft van zijn vrouw).
1850 Bouw van het huis Stompekamp.
1846 Besluit singels te planten langs de Grindweg (Stationsweg). Dat werd later een plan om bomen te planten en ruimte laten voor langstrekkende schaapskuddes.
1845 Het orgel in de Oude Kerk wordt in gebruik genomen. Eerste organist is Evert Eijlander.
1845 Als tweede keus werd ds. Bähler aangesteld als dominee van de Oude Kerk.
1844 Overlijden van ds. Detmar.
1842 Bouw van het buitenhuis Buitenzorg aan de Amsterdamseweg.
1842 De buurt Ede-Veldhuizen legt geld op tafal voor het kopen van een orgel voor de Oude Kerk. Ook de buurten Maanen en Doesburg brachten geld in. Voorzitter van de orgelcommissie was notaris Fischer.
1840 Aanleg van de 'Rhijn'-spoorlijn Utrecht-Arnhem. Het station is in het begin niet meer dan een keet.
1838 Dorpsbrand. Een groot aantal panden gaat in rook op.
1834-1844 Dominee Detmar is predikant van de Oude Kerk.
1833 Oud-cursisten richten gedenkteken Anna Maria Moens op Paasberg op.
1832 Anna Maria Moens overlijdt. De buurt staat op de Paasberg grond af, voor het oprichten van een monument.
1829 Kerkhof achter de Oude Kerk niet meer als zodanig in gebruik.
1829 Opening hotel Hof van Gelderland.
1828 Aanleg straatweg Arnhem-Amersfoort (nog door het dorp Ede).
1826 Bouw van de eerste school, schuin tegenover de toren van de Oude Kerk. Was bestemd voor 150 leerlingen.
1822-1851 H.T. Prins burgemeester van Ede.
1822 Van de hand van kostschoolhoudster Anna Maria Moens verschijnt het boek 'Tafereel van een christelijke opvoeding'.
1822 Schout van Meurs in de kerk begraven. Dit was de laatste persoon die daar werd begraven. Daarna werd alleen opde bragraafplaats op het huidige raadhuisplein nog begraven.
1818-1832 Een kostschool wordt gevestigd in Huis Kernhem, door Anna Maria Moens.
1818-1822 Mr. E.D. van Meurs burgemeester van Ede.
1818 Start kostschool Anna Maria Moens in huize Kernhem.
1818 Ede wordt een zelfstandige gemeente. Ontstaat uit een samenvoeging van Bennekom, Ede, Lunteren en Otterlo. Er wonen 1320 mensen.
1816 Besluit de doop te houden op elke 1e zondag van de maand.
1816 Het wapen van de gemeente Ede goedgekeurd.
1814-1817 R. Burggraaf burgemeester van Ede.
1815 Willem I wordt koning van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden en hertog van Luxemburg.
1815 Harmen S. van Otterlo komt na 20 dienstjaren in het Franse én Nederlandse leger naar Ede en wordt daar bakker.
1814 Kasteel Harsselo wordt gesloopt.
1813 Napoleon wordt definitief verslagen.
1812 Kernhem komt in bezit van Maria Cornelia van Wassenaar Oldam (dochter). Was gehuwd met Mr. J.D.C. van Heeckeren van Kell.
1811 Napoleon bepaalt dat mensen zonder vaste familienaam er één moeten aannemen.
1811 Ede wordt een zelfstandige gemeente, waartoe dorpen als Bennekom nog niet behoren.
1808 Een keizerlijk decreet bepaalt dat iedereen 'behoorlijke' voornamen kreeg.
1804-1814 C. B. de Vries wordt de eerste burgemeester van Ede.
1802 H. Mulder wordt benoemd als boschschrijver. Rond 1800 was een boschschrijver in Ede geen bosarbeider, maar vooral de administrateur/secretaris van een bos- of maalschap. Dat past ook goed bij de organisatie van het Edese Bos, dat door de gezamenlijke eigenaren (de malen) werd bestuurd. Op de jaarlijkse houtspraak werden een scheuter en een schrijver benoemd. Voor het Edese Bos hield de boschschrijver zich waarschijnlijk bezig met: notuleren van de houtspraak: vastleggen welke besluiten de malen namen; bijhouden van het bosboek en andere registers; registreren van houtverkopen en houtopbrengsten; vastleggen wie welk aandeel in het hout kreeg; bijhouden van betalingen, boetes en kosten; het schriftelijk vastleggen van afspraken over grenzen, kap en beheer; correspondentie en andere administratieve zaken van de maalschap.
1802-1803 Huis Kernhem wordt afgebroken en nieuw opgebouwd. Deze versie staat er nog er nog steeds.
1801 Overlijden van buurtrichter C.G. Graaf van Wassenaer. Opvolger wordt J.U.W Graaf van Wassenaer.
1800 Kernhem komt in bezit van Jacob Unico Willem van Wassenaar Oldam (zoon).
1797 Paasvuren op de Paasberg worden verboden door de Fransen.
vanaf 1795 De macht van de buurten ging langzaam over naar de gemeente.
1795 Kerk en staat werden gescheiden. De macht van de kerk verdween.
1795-1815 De Franse tijd: Nederland onder bestuur van Frankrijk.

Keetmolen 1860

Tulp Houthandel 1854

Poortgebouw Harsselo 1814

Villa Sterrenberg 1860

Bronnen: Gemeentearchief Ede, canon van Ede, archieven Vereniging Oud-Ede, NL Wikipedia, tientallen webbronnen.