Cavaljéschool aan de Veenderweg | basisscholen in Ede
De Cavaljéschool aan de Telefoonweg in Ede is de oudste christelijke basisschool van Ede. De school werd op 6 januari 1890 geopend als de School met den Bijbel. De oprichting was vooral te danken aan de welgestelde zakenman Georg Jan Casper Cavaljé (1824–1905), die grond en geld beschikbaar stelde voor de bouw. De school heeft inmiddels een geschiedenis van ruim 136 jaar. Het oorspronkelijke schoolgebouw is verdwenen, maar op dezelfde locatie, op de hoek van de Telefoonweg en Veenderweg, staat tegenwoordig een modern schoolgebouw dat deel uitmaakt van het complex Hooghe Hoed.
De oprichting van de Cavaljéschool hield nauw verband met de Doleantie van 1886, een kerkelijke afscheidingsbeweging onder leiding van Abraham Kuyper. Ook in Ede ontstond een groep gereformeerden die zich losmaakte van de Nederlandse Hervormde Kerk. Onder de betrokkenen bevonden zich G.J.C. Cavaljé, J. Tulp en verschillende andere vooraanstaande inwoners van Ede. Zij vonden dat kinderen onderwijs moesten kunnen volgen waarin de Bijbel en de christelijke levensovertuiging een centrale plaats innamen. Op 30 december 1888 werd de Vereeniging tot Stichting en Instandhouding van Scholen met den Bijbel te Ede opgericht. Tot de initiatiefnemers behoorden G.J.C. Cavaljé, P. van Reenen, H. Bussink, H. Klok, A. van Donselaar en J. Tulp. Cavaljé stelde een groot stuk grond beschikbaar tegenover zijn woning aan de Telefoonweg en financierde een belangrijk deel van de bouw. Op 6 januari 1890 opende de nieuwe school haar deuren met vier klassen en 92 leerlingen. Naast het schoolgebouw stond een onderwijzerswoning. Cavaljé beschouwde de school als een bijzonder persoonlijk project. Toen het bestuur hem het erevoorzitterschap aanbood, bedankte hij daarvoor. Hij vergeleek de school met een dochter die hij aan het schoolbestuur had toevertrouwd, maar die daarmee niet ophield zijn kind te zijn.
Een belangrijke uitbreiding werd mogelijk na het overlijden van mevrouw Cavaljé in 1919. Het schoolbestuur erfde een terrein van ongeveer 0,8 hectare tussen de school en de Veenderweg. Daardoor kon een nieuwe zuidelijke vleugel worden gebouwd. Het oorspronkelijke schoolgebouw groeide zo uit tot een groter complex, dat jarenlang het straatbeeld op de hoek van de Telefoonweg en Veenderweg bepaalde.
Tijdens de oorlog werd ook het onderwijs aan de Telefoonweg ontregeld. Vooral na de bevrijding van Ede in april 1945 ontstonden problemen. Canadese militairen gebruikten de Cavaljéschool tijdelijk als legeringsruimte. Hetzelfde gebeurde met de Paasbergschool aan de Schoolstraat en de openbare lagere school aan het Maandereind. De leerlingen moesten tijdelijk op andere plaatsen onderwijs volgen, bijvoorbeeld in kerken en consistoriekamers. Pas nadat de Canadese militairen in november 1945 waren vertrokken, kon het onderwijs geleidelijk worden hervat. Begin 1946 was de situatie weer grotendeels genormaliseerd.
Op 15 mei 1964 besloot het schoolbestuur deze twee scholen samen te voegen. Daarbij werd ook besloten de school voortaan Cavaljéschool voor Christelijk Nationaal Onderwijs te noemen. In de eenentwintigste eeuw voldeed het oude schoolgebouw niet meer aan de eisen van modern onderwijs. Er werd besloten tot een ingrijpende herontwikkeling van het terrein. De oude bebouwing, met een oppervlakte van ongeveer 1.220 m², moest plaatsmaken voor nieuwbouw van circa 2.210 m². Voorafgaand aan de werkzaamheden werd archeologisch onderzoek uitgevoerd. In 2017 werd het nieuwe complex Hooghe Hoed opgeleverd. Het gebouw combineert een basisschool op de begane grond met appartementen op de verdiepingen.
| Jaar | Gebeurtenis |
|---|---|
| 1824 | Geboorte G.J.C. Cavaljé |
| 1876 | Cavaljé verhuist naar Ede |
| 1888 | Oprichting vereniging voor christelijk onderwijs |
| 6 januari 1890 | Opening School met den Bijbel met 92 leerlingen |
| 1905 | Overlijden G.J.C. Cavaljé |
| 1919 | Overlijden mevrouw Cavaljé; grond komt beschikbaar voor uitbreiding |
| Na 1919 | Uitbreiding met zuidelijke schoolvleugel |
| 1945 | Tijdelijk gebruik door Canadese militairen |
| 1964 | Samenvoeging scholen A en B en invoering naam Cavaljéschool |
| 2017 | Oplevering nieuwbouw Hooghe Hoed |
| 2018 | School gevestigd in het nieuwe complex |
| 2026 | Cavaljéschool bestaat 136 jaar |