De AKU-fabriek in Ede is feitelijk dezelfde fabriek die Edenaren meestal ENKA noemen. De naam AKU werd officieel gebruikt van 1929 tot 1969. Juist in deze veertig jaar groeide het bedrijf uit tot een onderneming die economisch, sociaal en ruimtelijk een enorme invloed op Ede had. In 1929 ging ENKA samen met het Duitse kunstvezelbedrijf Vereinigte Glanzstoff Fabriken (VGF). De nieuwe onderneming kreeg de naam Algemene Kunstzijde Unie – AKU. Sommige historische bronnen beschrijven dit overigens niet zozeer als een gelijkwaardige fusie, maar als een overname die naar buiten toe als fusie werd gepresenteerd. De betekenis van de fabriek ging veel verder dan werkgelegenheid. AKU ondersteunde allerlei maatschappelijke initiatieven. Twee tastbare herinneringen staan nog op het voormalige fabrieksterrein. De herinneringsbank werd in 1938 aangeboden. En in 1947, bij het 25-jarig jubileum van de fabriek, schonk de  Edese bevolking een fontein. Daarop staat nog altijd de tekst: "AANGEBODEN DOOR DE BURGERIJ VAN EDE AAN DE A.K.U."

Het belangrijkste product was kunstzijde, later meestal rayon of viscose genoemd. De grondstof was cellulose, onder andere afkomstig uit houtpulp. Via een uitgebreid chemisch proces werd daarvan een vloeibare viscosemassa gemaakt. Die massa werd door zeer kleine openingen in zogenaamde spindoppen geperst. In een chemisch spinbad ontstonden vervolgens dunne filamenten. Die werden samengevoegd tot garens. Daarna volgde een groot aantal bewerkingen. Op het terrein waren daarom afdelingen als de spinnerij, twijnerij, conerij en spoelerij. Het eindproduct kon op spoelen, cones of scheerbomen naar textielfabrikanten worden vervoerd.

GoPro foto's: 1 september 2026 | Allard Bijlsma