R - S  |  Encyclopedie van Ede

Ontbreekt er nog een belangrijke link? Stuur me dan een bericht via dit [ formulier ].

Let op: eind 2021 heeft de gemeente Ede de website 'gemeentearchief.ede.nl/kennisbank' offline gehaald. Het wachten is op een nieuwe locatie van de kennisbank, zodat de bron-url's aangepast kunnen worden.


R

Raadsvergaderingen
Alle Raadsvergadering van Ede zijn live online te volgen. Ze worden één keer per maand gehouden.

Agenda: https://ede.raadsinformatie.nl/ 

Rattenplaag
Over de rattenplaag van 1934.

Zandloper: https://www.oudede.nl/wp-content/uploads/De-Zandloper-2011-04.pdf 

Rembrandtlaan, Noodwinkelcentrum
Tijdelijke winkelcentrum in de Maandereng, tot de opening van de Stadspoort.

Indebuurt: https://indebuurt.nl/ede/toen-in/toen-in-ede-er-een-noodwinkelcentrum-aan-de-rembrandtlaan-zat~92018/ 

Renkum, grenswijziging met
Renkum is een gemeente, zuidelijk van Ede.

Zandloper: https://www.oudede.nl/wp-content/uploads/De-Zandloper-2000-02.pdf 

Renkumse/ Ginkelse Beek
De Renkumse Beek ontspringt eigenlijk al bij de Kreelse Plas. Een deel van het dal ligt droog.

Zandloper: https://www.oudede.nl/wp-content/uploads/De-Zandloper-2019-04.pdf 
Atlas van Ede: https://www.atlasvanede.nl/thema-s/landschap-2/wateren 

Rhijnspoorweg
Naam van de eerste spoorlijn, tussen Utrecht en Arnhem.

Gemeentearchief (tijdelijk uit de lucht): https://gemeentearchief.ede.nl/kennisbank/15-verkeer-en-vervoer/rhijnspoorweg/ 

Rioolzuivering
Historie van de aanleg van de rioolzuivering, ten westen van Ede.

Gemeentearchief (tijdelijk uit de lucht): https://gemeentearchief.ede.nl/kennisbank/05-bouwen-en-wonen/rioolwaterzuivering/ 

De Reehorst

Viswinkel Rijsemus

Het Streeklyceum

Robbers, Muziekwinkel
Vroegere muziekwinkel voor muziekinstrumenten en bladmuziek.

Zandloper: https://www.oudede.nl/wp-content/uploads/De-Zandloper-2015-01.pdf 

ROC A12
MBO-school met meerdere vestigingen.

Wikipedia: https://nl.wikipedia.org/wiki/ROC_A12 

Rond de grijze toren 
Boek over Ede uit 1958 (PDF-versie van beschikbaar).

Online boek lezen: https://buurt.ede-en-veldhuizen.nl/archief/rond-de-grijze-toren/  

Rondleidingen Ede
In Ede worden diverse rondleidingen verzorgd.

Instelling: https://www.edetoenennu.nl/instelling_museum/rondleidingen-ede/ 
Website: www.rondleidingenede.nl 

Roofvogels
Met roofvogels worden meestal twee (niet nauw aan elkaar verwante) orden van vogels bedoeld: de Accipitriformes en de Falconiformes. Het zijn over het algemeen vleesetende vogels die op een prooi jagen. Ze vangen deze prooi op de grond, in de lucht of in het water. Sommige soorten eten kadavers.

Natuurpunt: (herkennen) https://www.natuurpunt.be/pagina/roofvogels-herkennen 
Wikipedia: https://nl.wikipedia.org/wiki/Roofvogels 

Roskamp, Herberg De
Vroeger gevestigd in de (toen) Grotestraat.

Gemeentearchief (tijdelijk uit de lucht): https://gemeentearchief.ede.nl/kennisbank/11-economisch-leven/roskam-herberg-de/ 

Ruijs, Libertus Arend
Was rentmeester de Kernhem tussen 1916-1940. Overleden in 1940.

Zie in PDF over Sijsselt: https://edepot.wur.nl/185887 

Ruilverkaveling
Ruilverkaveling, ook wel kavelruil genoemd, is een proces waarin eigenaren en/of gebruikers van de bodem in een agrarisch gebied hun kavels met elkaar ruilen. De gedachte daarachter is dat allen daarvan beter worden, onder andere doordat de percelen worden vergroot, de rijafstanden verkleind en de onderhoudskosten van sloten en perceelafscheidingen afnemen.

Zandloper: https://www.oudede.nl/wp-content/uploads/De-Zandloper-2001-04.pdf 

Rusthoeve, Huize
Op de plaats van het tegenwoordige 'Cultura'-complex stond vroeger o.a. huize Rusthoeve.
De Amsterdamse koopman Georg Jan Casper Cavaljé liet dit in 1878 bouwen.

Gemeentearchief (tijdelijk uit de lucht): https://gemeentearchief.ede.nl/kennisbank/05-bouwen-en-wonen/rusthoeve-huize/ 

Rippen

Boek over de buurt Ede-Veldhuizen


S

Sagen, Gelderse
Een sage is een traditioneel volksverhaal dat zich afspeelt op een bekende plaats en op een bekend moment in de tijd en vaak gegroeid is om een historische kern. De sage is doorgaans een kortere vertelling dan een sprookje en behandelt een bepaalde vorm van volksgeloof. Sagen bevatten veel angstaanjagende, bovennatuurlijke elementen en vertellen bijvoorbeeld over heksen, tovenaars, spoken, weerwolven, over reuzen, kabouters, nachtmerries (in de zin van 'wezens', niet van 'dromen'), Witte Wieven, duivels en dergelijke.

Zandloper: https://www.oudede.nl/wp-content/uploads/De-Zandloper-1994-04.pdf en https://www.oudede.nl/wp-content/uploads/De-Zandloper-1992-03.pdf en https://www.oudede.nl/wp-content/uploads/De-Zandloper-1992-04.pdf 
Wikipedia: https://nl.wikipedia.org/wiki/Sage_(volksverhaal) 
Atlas van Ede: https://www.atlasvanede.nl/thema-s/kunst-en-cultuur/sagen-en-legendes 

Saalien - ijstijd
Het geologisch tijdvak Saalien (Vlaams: Saaliaan), ook wel Saaleglaciaal, is een etage van de serie Pleistoceen, die duurde van 238 tot 126 ka geleden. Het Saalien was de voorlaatste ijstijd (het voorlaatste glaciaal).

Wikipedia: https://nl.wikipedia.org/wiki/Saalien 

Saksische periode

De Saksen waren een confederatie van Germaanse stammen die zich tijdens de late Romeinse tijd en de vroege middeleeuwen op de Noord-Duitse Laagvlakte bevonden.

Ede-West: https://ede-west.nl/node/478 
Wikipedia: https://nl.wikipedia.org/wiki/Saksen_(volk) 

Schaapskudden, Edese
Ede heeft twee schaapskuddes.

Instelling: https://www.edetoenennu.nl/instelling_museum/edese-schaapskudden/ 
Gemeentearchief (tijdelijk uit de lucht): https://gemeentearchief.ede.nl/kennisbank/06-landbouw-visserij-natuurbeheer-en-milieu/schaapskudden/ 

Schendel, Arthur van
Arthur François Emile van Schendel (Batavia (Nederlands-Indië), 5 maart 1874 – Amsterdam, 11 september 1946) was een Nederlandse schrijver van een omvangrijk oeuvre. Na drie jaar huwelijk verloor Van Schendel zijn eerste vrouw; hij hertrouwde in 1908, vestigde zich als literator eerst te Ede en later in Sestri Levante, Italië, tot 1945.

Gemeentearchief (tijdelijk uit de lucht): https://gemeentearchief.ede.nl/kennisbank/10-cultuur-sport-recreatie-en-evenementen/schendel-arthur-van/ 
Zandloper: https://www.oudede.nl/wp-content/uploads/De-Zandloper-2011-02.pdf 
Wikipedia: https://nl.wikipedia.org/wiki/Arthur_van_Schendel_(schrijver) 

Scherpenerf, Herengoed
Dit land lag ten noorden tegen een deel van de Doesburgerdijk en ten westen tegen een deel van de brede houtwal, die de grens vormde (en nog vormt) met het land van de Fluit. De bebouwing van de wijk Kernhem (vlek A) is begonnen ten oosten van de brede, historische houtwal.

Zandloper: https://www.oudede.nl/wp-content/uploads/De-Zandloper-2006-04.pdf 

Scheuters
Oude benaming voor wat later veldwachter (politie) heet.

Zandloper: https://www.oudede.nl/wp-content/uploads/De-Zandloper-2013-04.pdf 

Schoutambt
Het schoutambt is een lokale bestuursvorm van het ancien régime. Aan het hoofd van een schoutambt stond de schout, doorgaans geassisteerd door schepenen, burgemeesters en tal van andere functionarissen.

Zandloper: https://www.oudede.nl/wp-content/uploads/De-Zandloper-2010-04.pdf 
Wikipedia: (algemeen) https://nl.wikipedia.org/wiki/Schoutambt 

Schouten, maires en burgemeesters van Ede

Gemeentearchief (tijdelijk uit de lucht): https://gemeentearchief.ede.nl/kennisbank/01-openbaar-bestuur/schouten-maires-en-burgemeesters-van-ede/ 

Schut, Kamp
Kamp Schut, gelegen aan de Schuttersteeg te Ede, was een werkkamp dat in 1941 in het kader van de Rijksdienst voor de Werkverruiming is gebouwd.

Gemeentearchief (tijdelijk uit de lucht): https://gemeentearchief.ede.nl/kennisbank/07-sociaal-cultureel-welzijn/kamp-schut/ 
Wikipedia: https://nl.wikipedia.org/wiki/Kamp_Schut 

Schuttershof 
Joods werkkamp.

Zandloper: https://www.oudede.nl/wp-content/uploads/De-Zandloper-2012-04.pdf 

Scouting, 100 jaar
Scouting is een door Robert Baden-Powell opgerichte internationale jeugdorganisatie. Wereldwijd is scouting de grootste jeugd- en jongerenorganisatie met in 2020 zo'n 55 miljoen leden verdeeld over 223 landen

Zandloper: https://www.oudede.nl/wp-content/uploads/De-Zandloper-2013-03.pdf 

Sherman M4 tank
Monument bij de bevrijding van Ede in 1945. Staat aan de kop van de Arnhemseweg.

Wikipedia: https://nl.wikipedia.org/wiki/Canadese_tank_op_de_Langenberg 

Siebelink, Jan
Landelijke bekende, Edese schrijver.

Wikipedia: https://nl.wikipedia.org/wiki/Jan_Siebelink 
Zandloper: https://www.oudede.nl/wp-content/uploads/De-Zandloper-2014-01.pdf 

Witte Wief

Schaapskudde

Sherman tank

Slijpkruik, Boerderij de
Boerderij op het Landgoed Kernhem.

Ede-West: https://ede-west.nl/node/565 

Slot, burgemeester J.
Burgemeester van Ede.

Gemeentearchief (tijdelijk uit de lucht): https://gemeentearchief.ede.nl/kennisbank/01-openbaar-bestuur/slot-burgemeester-j/ 

Slunterweg (en Slunterengweg)

Vroegere weg in het oude Veldhuizen, die liep vanaf de Molenstraat in het dorp Ede tot aan boerderij De Koekelt. 

Veldthuizen.nl: https://veldthuizen.nl/uitgelicht/slenteren-op-de-slunterengweg 
Atlas van Ede: https://www.atlasvanede.nl/toen-en-nu/hoe-zat-dat/veldhuizen-voordat-er-huizen-waren

Smaakpark 
Evenementenlocatie en eten met lokale producten, in het Arthur Koolkwartier.

Website: https://smaakparkede.nl/  en https://www.puuruiteten.nl/hotspot/restaurants/smaakpark-ede/ 

Smit/ HOLEC 
Verdwenen transformatorenfabriek aan de Reehorsterweg in Ede.

Website: https://www.willemsmithistorie.nl/smitede 
Atlas van Ede: https://www.atlasvanede.nl/toen-en-nu/bedrijven/andere-bedrijven 

Snippenberg, Bakkerij van

Zandloper: https://www.oudede.nl/wp-content/uploads/De-Zandloper-2005-03.pdf

Socialisme in Ede
Socialisme is een politieke maatschappijvorm, en ook een economische filosofie gebaseerd op socialisatie en het collectief eigendomsrecht van de productiemiddelen.

Zandloper: https://www.oudede.nl/wp-content/uploads/De-Zandloper-2016-04.pdf 
Boek: https://www.bibliotheek.nl/catalogus/titel.407823514.html/rooie-rakkers-tussen-zwarte-kousen/ 
Wikpedia: (algemeen) https://nl.wikipedia.org/wiki/Socialisme 

Solitude, Villa
Koning-stadhouder Willem III (1650-1702), een groot liefhebber van de jacht, heeft ook in Ede een jachthuis bezeten.  Het pand staat er nog, op de oosthoek van de aansluiting van de Grotestraat op de Molenstraat. Het betreft wel vooral nieuwbouw uit de 19e eeuw.

Gemeentearchief (tijdelijk uit de lucht): https://gemeentearchief.ede.nl/kennisbank/05-bouwen-en-wonen/solitude-van-rosoliemolen-tot-villa/ 
Erfgoedede: https://www.erfgoedede.nl/kijlstra-verhalen/219-het-edese-jachthuis-vanstadhouder-koning-willem-iii.html 

De Sijsselt

De Slijpkruik

Smit

Spieker
Een opslagschuurtje bij celtic fields.

AtlasVanEde: https://www.atlasvanede.nl/mooi-ede/61-70-must-see-rond-ede/61-celtic-fields-wekerom 

Spindersteeg
Zeer oude steeg in het buurschap Maanen.

Zandloper: https://www.oudede.nl/wp-content/uploads/De-Zandloper-2012-01.pdf 

Spindop
Werktuig dat gebruikt werd bij het spinnen. In Ede tevens de naam van het winkelcentrum aan de Parkweg. Daar staat ook een kustwerk met de naam Spindop.

Wikipedia: https://nl.wikipedia.org/wiki/Spinproces 
Kunstwerk: https://www.gelderlander.nl/de-vallei/spindop-nostalgie-parkweg~a666aad7/ 
Winkelcentrum: https://www.enkamannenkoorede.nl/archief/pdf/Artikel_Stad_in_Bedrijf_Opening_Spindop_13-10-2007.pdf 

Spoorlijn Ede-Barneveld
Ook wel Kippenlijntje genoemd. Spoorlijn loopt door naar Amersfoort.

Zandloper: https://www.oudede.nl/wp-content/uploads/De-Zandloper-2002-02.pdf en https://www.oudede.nl/wp-content/uploads/De-Zandloper-1997-02.pdf 

Spoorlijnen
Geschiedenis van de spoorlijnen van Ede.

Zandloper: https://www.oudede.nl/wp-content/uploads/De-Zandloper-1995-03.pdf 
Atlas van Ede: https://www.atlasvanede.nl/toen-en-nu/infrastructuur-1 

Sprengen op de Veluwe
Een spreng, sprang of sprengebeek is een door mensen gegraven of verlegde beek met zodanige gegraven bronnen dat er onder druk staand grondwater aan de oppervlakte wordt gebracht. Op de Veluwe heeft het woord spreng een bijzondere betekenis, spreng wordt hier gebruikt voor een gegraven bron of sprengkop. De Renkumse Beek en de gracht rond kasteel Hoekelum worden gevoed door een spreng.

Zandloper: https://www.oudede.nl/wp-content/uploads/De-Zandloper-2014-02.pdf 
Wikipedia (algemeen): https://nl.wikipedia.org/wiki/Spreng 
Atlas van Ede: https://www.atlasvanede.nl/thema-s/landschap-2/wateren

Stadspoort
Winkelcentrum tussen de Maandereng en de Rietkampen.

Indebuurt: https://indebuurt.nl/ede/toen-in/zo-zag-de-bouw-van-winkelcentrum-stadspoort-eruit~92905/ 

Stadsvisie Ede
Visie van Ede op de toekomst.

Website: https://stadsvisie.ede.nl/ 

Stadswandeling Ede
Door Ede zijn diverse stadswandelingen uitgezet.

Routekaart en beschrijving: https://www.route.nl/wandelroute/1012343/stadswandeling-ede-langs-molen-en-oorlogshistorie 

Staf, Hendrik | (1876-1957)
Was bosbaas van landgoed de Kernhem en het Edese Bos.

Website: http://www.smitvision.com/BEV/Kernhem/artikel.html 

Station Ede-Centrum
Station Ede Centrum (voor 20 mei 1951: Ede Dorp) is een spoorwegstation aan de Valleilijn (vroeger het Kippenlijntje). Het ligt midden in het centrum van Ede aan het Museumplein. Het stationsgebouw, een rijksmonument, dateert uit 1902 en is in 1990 door de gemeente Ede gerestaureerd en gerenoveerd.

Wikipedia: https://nl.wikipedia.org/wiki/Station_Ede_Centrum 
Stationsweb: http://www.stationsweb.nl/station.asp?station=edecentrum 
Rijksmonument: https://monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/monumenten/14470 
Atlas van Ede: https://www.atlasvanede.nl/mooi-ede/11-20-must-see/17-station-ede-centrum 
Atlas van Ede (Toen en NU): https://www.atlasvanede.nl/toen-en-nu/infrastructuur-1/spoorlijnen-infrastructuur 

Station Ede-Wageningen
Ede-Wageningen is een spoorwegstation in Ede, gelegen aan de spoorlijn van Utrecht naar Arnhem, de Rhijnspoorweg, en begin/eindpunt van de zogeheten Kippenlijn van/naar Barneveld en Amersfoort. Gelijktijdig met de oplevering van de spoorlijn Veenendaal - Arnhem werd het station op 26 mei 1845 geopend. Het station ligt 1,5 km ten zuiden van het centrum van Ede.

Noordplein: https://www.edestad.nl/lokaal/nieuwbouw/789707/gemeente-ede-wil-200-appartementen-op-noordplein-bij-nieuw-stat 
Bouw nieuw station: https://www.prorail.nl/nieuws/aannemer-nieuw-station-ede-wageningen-bekend 
Spoorzone Ede: https://www.prorail.nl/projecten/spoorzone-ede 
Atlas van Ede (Toen en NU): https://www.atlasvanede.nl/toen-en-nu/infrastructuur-1/spoorlijnen-infrastructuur 
Atlas van Ede ( nieuw station): https://www.atlasvanede.nl/thema-s/stadsontwikkeling/toekomst/station-ede-wageningen-2023 

Trein, op weg naar Lunteren.

Station Ede-Centrum

Sterrenberg, Villa
In deze villa werd in 1942 tijdelijk de gemeente Ede gevestigd.

Gemeentearchief (tijdelijk uit de lucht): https://gemeentearchief.ede.nl/kennisbank/05-bouwen-en-wonen/sterrenberg-villa/ 

Zandloper: https://www.oudede.nl/wp-content/uploads/De-Zandloper-2017-02.pdf 

Steentijd
De steentijd of het stenen tijdperk is de periode uit de prehistorie waarin mensen stenen werktuigen gebruikten en nog geen metalen (helemaal aan het eind van de steentijd werden van sommige metalen wel sieraden gemaakt).

Info: https://mijngelderland.nl/inhoud/canons/ede/ede-in-de-steentijd 
Wikipedia: https://nl.wikipedia.org/wiki/Steentijd 

Stevin, Simon 
Kazerne in Ede-Oost. Meest recent gebouwde kazerne. Nu woongebied.

Wikipedia: https://nl.wikipedia.org/wiki/Simon_Stevinkazerne
Jeoudekazerne: http://www.jeoudekazernenu.nl/kazernes-s-z/simonstevin/x-simonstevin.html 
Museum Verbindingsdienst (tot 2009): https://www.hcverbindingsdienst.nl/ 
Urban Exploration: http://www.urbanexploration.nl/edekazerne.php 

Stingerbol
Achter de Frisokazerne werd in 1984 de zogenaamde Stingerbol gebouwd. Dit was een simulator om te oefenen met het Stingerraketsysteem. Daarnaast werd ook gebruikgemaakt van PRTL's en 40L70G-luchtdoelkanonnen. 

Schietbioscoop: https://www.geografischwandelen.nl/nat-ede/meer-weten-over/stingerbol 
Raketsysteem: https://nl.wikipedia.org/wiki/FIM-92_Stinger 
Website: https://www.stingerbol.nl/ 
Informatie: https://magazines.defensie.nl/vliegendehollander/2020/12/08_vervlogen-tijden_stingers 
Atlas van Ede: https://www.atlasvanede.nl/must-see/21-30-must-see/24-de-stingerbol 

Stip, Kees
Cornelis Jan (Kees) Stip (Veenendaal, 25 augustus 1913 – Winschoten, 27 juni 2001) was een Nederlands puntdichter. Hij bediende zich van veel pseudoniemen, waaronder Trijntje Fop en Chronos. In de tijd dat Kees Stip het levenslicht zag, stond zijn geboortehuis niet in Veenendaal, maar stond in Gelders Veenendaal. Hij is dus eigenlijk in Ede geboren ...

Zandloper: https://www.oudede.nl/wp-content/uploads/De-Zandloper-2015-02.pdf 
Indebuurt: https://indebuurt.nl/ede/genieten-van/mysteries/dit-heeft-de-veense-kees-stip-eigenlijk-met-ede-te-maken~84536/ 

Stompekamp, Huize
Tegenover restaurant Buitenzorg staat De Bunte. Hier stond tot 1943 Villa Stompekamp. Dat is echter een ander gebouw dan het pand dat er nu staat.

Gemeentearchief (tijdelijk uit de lucht): https://gemeentearchief.ede.nl/kennisbank/05-bouwen-en-wonen/stompekamp-huize/ 
Zandloper: https://www.oudede.nl/wp-content/uploads/De-Zandloper-2011-04.pdf 
Indebuurt: https://indebuurt.nl/ede/toen-in/toen-in-ede-de-bunte-voor-edese-begrippen-een-echt-paleis-was~83132/ 

Straatverlichting
Ede heeft een traditie van oude gaslantaarns. Daar is er nog één van over.

Gemeentearchief: https://gemeentearchief.ede.nl/kennisbank/05-bouwen-en-wonen/straatverlichting/ 

Streeklyceum, Christelijk
Grote scholengemeenschap in Ede, op christelijke grondslag.

Wikipedia: https://nl.wikipedia.org/wiki/CSG_Het_Streek_(Ede) 
Gemeentearchief (tijdelijk uit de lucht): https://gemeentearchief.ede.nl/kennisbank/09-onderwijs-en-wetenschappen/streeklyceum-christelijk/ 
Zandloper: https://www.oudede.nl/wp-content/uploads/De-Zandloper-2002-01.pdf 

Streekziekenhuis
Voormalig ziekenhuis in Bennekom, afgebroken na het openen van de Gelderse Vallei.

Gemeentearchief (tijdelijk uit de lucht): https://gemeentearchief.ede.nl/kennisbank/08-gezondheidszorg/streekziekenhuis/ 

Street art
Ede heeft vanuit cultureel centrum Astrant een zeer actieve groep die Street art maakt in Ede. Elk kwartaal komen er plekken bij.

Kaart met overzicht en alle info: https://streetartcities.com/cities/ede/artworks?legacyorig=%2Fartworks 
Atlas van Ede: https://www.atlasvanede.nl/thema-s/kunst-en-cultuur/street-art 

Stripverhalen van Nico Schuurmans

Pegasus: http://www.nico-schuurman.nl/Pegasus.php 
Market Garden: http://www.nico-schuurman.nl/Ede1944.php 
Grebbelinie 1940: http://www.nico-schuurman.nl/Grebbelinie.php 

Stuwwallen
Een stuwwal is een rug in het landschap, die bestaat uit door een ijstong opgestuwd materiaal. Stuwwallen bestaan vooral uit sedimenten die al afgezet waren vóór de ijsbedekking. In Nederland bestaan stuwwallen voornamelijk uit opgestuwde zandige en grindige rivierafzettingen. Deze zijn afgezet door de Rijn, Maas en oostelijke rivieren gedurende het Midden Pleistoceen.

Website: https://landschaplopen.com/2018/09/03/stuwwallen-nederland/ 
Wikipedia: https://nl.wikipedia.org/wiki/Stuwwal 

Stroomberg slachterij
De Leeghwaterstraat is nu een tamelijk onbeduidend straatje in Ede waar alleen maar appartementencomplexen staan. Vroeger stond hier echter een bijzonder gebouw: de Stroomberg slachterij. 

Indebuurt: https://indebuurt.nl/ede/toen-in/van-slachterij-naar-appartementen~91250/ 
Zandloper: https://www.oudede.nl/wp-content/uploads/De-Zandloper-2008-01.pdf 

Stingerbol

Straatverlichting

Streeklyceum