Hoe zat dat ? | het Maanderpark
Het Maanderpark (ook wel: Oranjepark of Park Maanen) in de buurt Maanen heeft zijn wortels in de ontstaansgeschiedenis van het buurtschap Maanen, een oude nederzetting ten zuiden van het station Ede-Wageningen. Rond 1900 was Maanen nog een landelijk gebied met verspreide boerderijen, zandwegen en enkele arbeiderswoningen. De huidige Parkweg heette toen zelfs nog Engweg. Aan deze weg stonden enkele van de eerste huizen van het buurtschap.
Ontwikkeling rond 1920
In het Maanderpark stonden in de eerste decennia van de twintigste eeuw meerdere voorname hotels en pensions. Het bekendste was waarschijnlijk het Parkhotel, dat in 1904 werd gebouwd door A.H. Baljet, ook eigenaar van hotel Neder-Veluwe in Bennekom. Het hotel lag in het groene villapark en richtte zich op toeristen, zakenreizigers en bezoekers van de Veluwe. Dankzij de spoorverbinding en de komst van de kazernes ontwikkelde Ede zich in die jaren steeds meer als vakantie- en verblijfsplaats.
Het 'Parkhotel' werd in 1904 gebouwd. De verwachtingen waren toen erg hoog gespannen. Een hotel bij het station in het Oranjepark. Totdat de firma Rijk Cruijff & Co uit Amsterdam de grond ten zuiden van de spoorlijn kocht. Daarop liet hij deze huizen bouwen, die bestemd waren voor officieren van de in 1905 in aanbouw zijnde Infanterie kazernes aan de Stationsweg. Park-Maanen werd later Oranjepark. Voor WOII werkten er veel Duitse meisjes bij de ENKA. Zij werden in het Parkhotel ondergebracht en streng bewaakt door nonnen. Ondanks dat zijn er toch Duitse meisjes met Edese jongens getrouwd. In 1955 is het hotel afgebroken en op die plek opende in 1969 een school. Bron: Vereniging Oud-Ede.
In 1915 was de ENKA er nog niet, maar de Parkweg was er al wel en tussen de latere Julianalaan en de Wilhelminalaan stond het Parkhotel. Bron: Topotijdreis.nl.
In dit uitbreidingsplan uit 1932 is te zien dat straten als de Verhuelstraat en het Regentesseplein al in de planning zijn. De ingetekende wegen zijn er zo niet gekomen. Aan de Julianalaan staat één pand uit 1920 en daar tegenover staat het Parkhotel, dat in 1955 is afgebroken. Met [29] is de oude villa Reehorst aangegeven, ook weer zo'n prachtig landhuis hier. Zie de [ hoe zat dat ] daarover. Bij [30] zie je het toenmalige openlucht zwembad. Bron: Gemeentearchief Ede.
De naam 'Maanderpark' verwijst naar het vroegere villapark Maanen. Dit villapark ontstond aan het begin van de twintigste eeuw en vormde de eerste planmatige uitbreiding van Ede ten zuiden van het spoor. In 1911 was het buurtschap Maanen opgegaan in het dorp Ede. Het gebied trok vooral beter gesitueerde inwoners die buiten het drukker wordende dorpscentrum wilden wonen. Daarmee onderscheidde Maanen zich van de latere arbeiderswijken die rondom de ENKA-fabriek werden gebouwd. De ontwikkeling van het gebied versnelde sterk na de komst van de kazernes in 1905 en de vestiging van de ENKA in 1918. Hierdoor groeide Ede snel en werd het voormalige buurtschap Maanen steeds meer onderdeel van de bebouwde kom. Ten westen van het villapark verrezen vanaf 1920 de bekende woningen van woningbouwvereniging Vooruit, waarmee Ede-Zuid vorm kreeg.
De huizen aan de Julianalaan stammen uit 1920-1935 en deels na 1950. De cafe's aan de Parkweg zijn gebouwd tussen 1904 en 1920. Kijk op deze [ ouderdomskaart ] en zie per pand hoe oud het hier is.
Gebouwd in 1932 | Julianalaan.
Ontwikkeling rond 1950
Na de WO II was er behoefte aan heel veel huizen in Ede. Het parkgebied van Maanen werd volgebouwd met huizen en aangrenzend werd Ede-Zuid verder uitgebouwd naar het westen. Hier kwamen lage portiekflats en na-oorlogse huizenblokken. De bloeiperiode van de hotels in Park Maanen lag grofweg tussen 1900 en 1940. Na de Tweede Wereldoorlog veranderde het karakter van de buurt. Veel villa's verdwenen of kregen een andere functie en de meeste hotels verdwenen uit het straatbeeld. Tegenwoordig herinneren vooral de Parkweg, enkele overgebleven villa's en historische foto's nog aan de tijd dat Park Maanen bekendstond als een groen villapark met hotels en pensions, toen nog gelegen aan de rand van Ede.
Vergelijk je de kaart van het Maanderpark van 1930 en 1959, dan is te zien dat alle groen is verdwenen en dat er huizen zijn gebouwd. Het park is een gewone woonwijk geworden. Bron: Topotijdreis.nl