Home » Thema's » Geschiedenis van Ede » Jaartallenoverzicht » Jaartallen | tot 1900

Jaartallenlijst - tot 1900   |  Geschiedenis van Ede

Op deze pagina vind je een chronologische lijst van jaartallen die voor Ede belangrijk zijn geweest. Wil je meer weten over een onderwerp, typ dat dan in het zoekvak (vergrootglasicoontje) en klik door naar de juiste pagina. Let op: diverse oudere jaartallen zijn geschat of ongeveer in die tijd. Ontbrekende of incorrecte jaartallen graag melden via dit [ formulier ]. (c) Jaartallenoverzicht | Atlas van Ede | Allard Bijlsma.


1795-1899

Jaar Gebeurtenis
1899 Een nieuw gemeentehuis wordt gebouwd aan de Grotestraat (thans: Notaris Fischerstraat)
1896-1905 Jhr. F. S. Op ten Noort is burgemeester van Ede.
1890 In het dorp Ede wonen 4960 mensen.
1890 De boterfabriek van de heer Knuttel wordt geopend.
1888 De Achterdorpseweg wordt omgedoopt in Telefoonweg.
1888 Dhr. Tulp plant een Sequioa (boom) op het Tulp-terrein, nu te vinden achter de brandweerkazerne.
1887 De buurt verkoopt grond op de Stompekamp aan de heer Knuttel, voor de bouw van een boterfabriek.
1886 Vestiging van een kostschool in Villa Sterrenberg.
1886 Bouw van Villa Chasselay op de Paasberg.
1885 Opening van Hotel Van Laar (Witte Hinde) bij het station.
1882-1916 Jan Willem Bitter is rentmeester van landgoed Kernhem. Bekend van zijn uitstekende bosadministratie.
1882 Opening van de tramlijn Ede-Wageningen.
1879 De buurt verkoopt grond aan de gemeente, voor de aanleg van een nieuwe begraafplaats op de Stompekamp.
1878 Opening van een nieuw station Ede-Wageningen. Einde van 'de keet'.
1877 Er stoppen nog steeds maar 4 treinen in elke richting, per dag.
1877 Bouw van het kerkorgel van de Oude Kerk, voor hervormde kerk in Niedorp; in 1967 verplaatst naar Ede.
1869 Bouw van Villa Pacifica aan de (toenmalige) Bergstraat. Hier woonde onder meer de schrijver Arthur van Schendel.
1866 De tweede Concordiamolen (huidige stellingmolen) in gebruik genomen.
1865 Keetmolen brandt af en wordt herbouwd.
1864 Het eerste gemeentehuis wordt in gebruik genomen, aan de Grotestraat, thans Notaris Fischerstraat. Hier werd later de Spaarbank gebouwd.
1863 Het muurtje rond het kerkplein wordt afgebroken.
1863 School aan het Maandereind wordt gebouwd.
1860-1896 Jhr. A. W. van Borssele burgemeester van Ede.
1860 Oplevering van de Keetmolen. Genoemd naar station 'de keet'.
1860 Oplevering van Villa Sterrenberg.
1854 Oprichting van houthandel Tulp.
1853 Weekmarkt vind plaats naast het logement De Posthoorn (nu: Notaris Fischerstraat)
1852 Deel kerkplein wordt gehuurd, voor een weekmarkt.
1851-1860 T. Prins burgemeester van Ede.
1853 Kermissen worden afgeschaft.
1851 Invoering van de nieuwe gemeentewet.
1850 Bouw van het huis Stompekamp.
1842 Bouw van het buitenhuis Buitenzorg aan de Amsterdamseweg.
1842 Voor de kerk wordt een orgel aangeschaft.
1840 Aanleg van de 'Rhijn'-spoorlijn Utrecht-Arnhem. Het station is in het begin niet meer dan een keet.
1838 Dorpsbrand. Een groot aantal panden gaat in rook op.
1834-1844 Dominee Detmar is predikant van de Oude Kerk.
1833 Oud-cursisten richten gedenkteken Anna Maria Moens op Paasberg op.
1832 Anna Maria Moens overlijdt. De buurt staat op de Paasberg grond af, voor het oprichten van een monument.
1829 Opening hotel Hof van Gelderland.
1828 Aanleg straatweg Arnhem-Amersfoort (nog door het dorp Ede).
1826 Bouw van de eerste school, schuin tegenover de toren van de Oude Kerk. Was bestemd voor 150 leerlingen.
1822-1851 H.T. Prins burgemeester van Ede.
1822 Schout van Meurs in de kerk begraven. Dit was de laatste persoon die daar werd begraven.
1818-1832 Een kostschool wordt gevestigd in Huis Kernhem, door Anna Maria Moens.
1818-1822 Mr. E.D. van Meurs burgemeester van Ede.
1818 Ede wordt een zelfstandige gemeente. Ontstaat uit een samenvoeging van Bennekom, Ede, Lunteren en Otterlo. Er wonen 1320 mensen.
1816 Het wapen van de gemeente Ede goedgekeurd.
1814-1817 R. Burggraaf burgemeester van Ede.
1814 Kasteel Harsselo wordt gesloopt.
1813 Napoleon wordt definitief verslagen.
1811 Ede wordt een zelfstandige gemeente, waartoe dorpen als Bennekom nog niet behoren.
1804-1814 C. B. de Vries wordt de eerste burgemeester van Ede.
1802-1803 Huis Kernhem wordt afgebroken en nieuw opgebouwd. Deze versie staat er nog er nog steeds.
1797 Paasvuren op de Paasberg worden verboden door de Fransen.

Keetmolen 1860

Tulp Houthandel 1854

Poortgebouw Harsselo 1814

Villa Sterrenberg 1860


1500-1794

Jaar Gebeurtenis
1790 Vermoedelijke bouwdatum van het Fischerhuis aan de (nu) Notaris Fischerstraat.
Eind 18e eeuw Einde macht van de ambtsjonkers.
1783 Ernstige epidemie (dysenterie) treft buurt en dorp. Vooral Manen is getroffen.
1783 Men denkt tijdens een 'zwarte zomer' dat het einde der tijden eraan komt: verduistering door overtrekkende aswolken van vulkanen.
1773 Bouw van het koetshuis bij Huis Kernhem. Hierin zit nu een pannenkoekenhuis.
1771 Aanleg van een nieuwe wildwal. Restanten zijn nog rond Ede te vinden.
1769 Er komt een grensregeling met de buurt Doesburg.
1768 Dubbele laan aangelegd van de Bospoort tot aan het Bos, later doorgetrokken tot de Koeweg.
1759 Grensregeling tussen de Buurt en het Bos. Einde aan twisten over grenzen. Langs de scheiding wordt een laan aangelegd: de Tra.
1735 Ontwikkeling van het Doolhof in het huidige Edese Bos. Restanden hiervan zijn nog in het bos te vinden.
1732 De Kernhemselaan aangelegd, tot aan de Stompekamp.
1721 De buurt schaft een eerste brandspuit aan.
1698 Het pand Grotestraat 72 (nu een beddenzaak) staat er al en is in gebruik als jachthuis van stadhouder Willem III
1684 Grote dorpsbrand. Vanaf de kosterij tot aan de Molenstraat is alles afgebrand.
1674 Bouw preekstoel in Oude Kerk.
1672 Dorp door de Fransen bezet. Kernhem wordt gebrandschat voor Fl. 3000,- 1672 wordt gezien als een 'rampjaar' voor Nederland.
1650 Perceelnaam Stompekamp bekend.
1648 Vrede van Münster: einde van de 80-jarige oorlog.
1635 Toren en kerk afgebrand door blikseminslag.
1629 Wederom plundering en brandstichting door de Spanjaarden.
1624 Inval van de Spanjaarden. 16 woningen en 7 boerderijen op Veldhuizen verbrand. Kernhem beroofd.
1621 Carel van Arnhem, heer van Kernhem, koopt de helft van de Kalverkamp.
1609-1621 Twaalfjarig bestand 80-jarige oorlog. Rustige periode voor Ede.
1607 Carel van Arnhem, heer van Kernhem, koopt de Slijpkruik.
1605 Bouw van de voorloper van de Concordiamolen.
1600-1850 De Hessenweg is belangrijkste verbinding van Ede met rest van Nederland. De weg is nog goed te zien vanaf de Zuid-Ginkel richting Lunteren.
1596 Het eerste buurboek. Men vergadert in de koor van de kerk. Dat gebeurt tegenwoordig nog steeds zo.
1581 Strafexpeditie van de Spanjaarden. Het dorp en de omgeving worden verlaten.
1570 Dorp Ede kent 31 woningen; Maanen 17, Veldhuizen 26 en Doesburg 21.
1568-1648 Periode van de 80-jarige oorlog
1565 De naam Velthuyssen is vermeld op een kaart.

Koetshuis Kernhem 1773

Het Doolhof in het Edese Bos

Boerderij Slijpkruik 1607


Voor 1500

Jaar Gebeurtenis
1471 Jaartal, dat staat op de Doesburgermolen. Huidige molen is echter gebouwd rond 1620.
1470 Bouw van een deel van de huidige Oude Kerk. Hierbij wordt de Romaanse kerk vervangen door een Gotische.
1476 Overval van de Kleefsen (nu: Duitsland) op het dorp afgeslagen.
1460 Een vorstelijke brief regelt de waterlozing van Doesburg, Veldhuizen en Manen,
15e eeuw Doesburgermolen wordt in stukken genoemd.
1437 De Sijsselt wordt in stukken genoemd.
1426 Oudste leenbrief van Kernhem. Het wordt aan Udo den Boze in leen gegeven.
1425 Bosgebied de Sijsselt komt aan het Huis Kernhem.
1421 Bendes uit Utrecht overvallen het dorp en verbranden vele huizen, de toren van de kerk en de nog niet voltooide kerk.
1410 Eerste versie kasteel Kernhem gebouwd.
14e eeuw De kerk van Ede krijgt een stenen toren.
1360 Eerste historische vermelding van het buurtschap Ede-Veldhuizen.
1359 De Slijpkruik wordt in leen gegeven aan Randolf de Jager, jagermeester van de Veluwe.
1358 Oth van Dolre komt voor als eerste schout van Ede. Hij heet dan 'richter'.
1358 Doesburg en Veldhuizen tekenen een verdrag rond de Doesburgerdijk en -schut.
1334 Graaf Reinoud II verkoopt gronden aan de buurt Maanen.
1325 Vermoedelijke datering (oudste deel) kasteel Hoekelum.
1301 Kasteel Harsselo wordt genoemd als wachtpost tegen invallen vanuit Utrecht.
1230 De naam Doesburg wordt genoemd in een akte.
1216 De naam Ede komt voor (het eerst voor) in kerkelijke stukken.
1200 In Ede staat een zogenaamde hallenkerk (Romaans).
8e eeuw Bewoners in onze gebieden bekeren zich tot het christendom.
12 v. Chr-500 na Chr. Romeinse tijd. Ons gebied lag aan de rand van de Limes.
800-12 v. Chr Ons gebied wordt bewoond door Germaanse volken.
2000-800 v. Chr. Bronstijd. In onze gebieden vind je restanten van onder meer urnen. Gevonden in opgravingen in Op den Berg, in Veldhuizen en in Manen.

De Hessenweg nu 1600

Hoekelum 1325

Klokbekers in Museum Lunteren


Bronnen: Gemeentearchief Ede, canon van Ede, archieven Vereniging Oud-Ede, NL Wikipedia, tientallen webbronnen.