Renkums Beekdal | Wateren rond Ede 

Het Renkums Beekdal is een natuurgebied dat ligt ten westen van de plaats Renkum in de Nederlandse provincie Gelderland. Het ecologisch waardevolle beekdal doorsnijdt de stuwwal aan de Zuidwest-Veluwerand. Sinds 1983 wordt het grotendeels beheerd door Staatsbosbeheer. Een zuidelijk gedeelte, de Grunsfoortweide, hoort bij het naastliggende Oranje Nassau's Oord. Het beekdal sluit ter hoogte van de Renkumse Benedenwaard aan op de rivier de Rijn. Het dal is ontstaan in de voorlaatste ijstijd, het Saalien. Het gebied maakt deel uit van het in de zeventiende eeuw gestichte 178 hectare grote landgoed de Keijenberg dat ook wel 'De Beken' genoemd werd. Tot 1983 waren de beekdalgronden in gebruik voor landbouw en veeteelt. Wegens het van de Veluwe afkomstige water in de erdoorheen stromende beken was het dal van de 17e tot en met de 20e eeuw ook van industrieel belang. Aan de Molenbeek, de Oliemolenbeek en de Halveradsbeek stonden veel watermolens voor onder andere de ambachtelijke papierindustrie. In de twintigste eeuw kwam er een grote papierfabriek. Een deel van de gronden werd opgehoogd en kreeg een nieuwe bestemming als industrieterrein.   Bron: Wikipedia.   Beheerstichting: https://www.renkumsbeekdal.nl/ 


Het droge dal | ten noorden van de A12

Zie de kaart. Ten oosten van de Zuid-Ginkel (3) ligt een zogenaamd droog dal. Vroeger stroomde hier de aanvoerbeek van de Renkumse Beek (Molenbeek) die nu bij (4) 'ontspringt'. Het betreft daar echter een ingegraven spreng. Door het droge dal slingert nu een zandpad, waardoor je dit dal eenvoudig kunt volgen, vanaf de N224 tot aan de A12 of andersom. Deze foto's: precies tussen N224 en de A12 (rode deel op kaart).

Situatie in 2023.

Begin 2024 is er veel bos in het droge dal gekapt, waardoor het uitzicht een stuk is verruimd in het dal.


Het droge dal | ten zuiden van de A12

Zicht op het droge dal nabij De Zuid-Ginkel, waarbij het water onder de grond als grondwater vanuit het noorden (links) naar het zuiden stroomt (rechts).

Het water is afkomstig vanuit de Kreelse Plas (1) en Heidebloemplas (2) en stroomt onder de grond verder af (rode lijn) naar het zuiden. De Renkumse Beek is geen natuurlijke beek, maar een spreng. Die werden net zo diep in een helling ingegraven, totdat het grondwater werd bereikt en de beek gevoed werd.

De huidige Molenbeek ontspringt ten zuiden van de Zuid-Ginkel, net ten zuiden van de A12. Tot aan de spoorlijn staat het dal meestal nog droog. In 2024 was het weer gevuld met water. Boven: direct na de A12 (4), het eerste punt waar een (uitgegraven) beekdal zichtbaar is.

Hier zie je hoe een spreng werkt. Met de hand is hier geprobeerd zo diep te graven, dat het grondwater via de spreng gaat afstromen. Hier (4) lukt dat nog niet: dit dal staat altijd droog, hoe hard het ook regent.

Hier gaat de beek onder de spoorlijn Utrecht-Arnhem door. Hij staat hier nog droog. Gezien vanaf de noordzijde (4).

Hier passeert de nog droge beek de Dr. Hartogsweg (Parallelweg).

Zicht op de onderdoorgang onder de spoordijk door, gezien vanaf de Dr. Hartogsweg.


Maart 2024 | water in de droge loop

Gezien vanaf de Dr.Hartogsweg, naar het zuiden.

Gezien vanaf de Dr.Hartogsweg, naar de spoordijk toe

Dit deel stond tot 2024 altijd droog.

Hier stroomt het water naar de spoordijk, waarna het aan de andere zijde zuidwaarts verder stroomt.

De beek stroomt nu door het bos tussen de A12 en de spoordijk. Tot vele jaren geleden stond dit deel altijd droog. Op de kaart (4).

De eerste bovengrondse meters van de Renkumsebeek.

Hier komt de Renkumsebeek boven de grond. In de verte zie je de A12.

Het deel vanaf de A12 tot net na de spoorlijn heeft de laatste jaren permanent droog gestaan. Door een uitzonderlijk natte winter  van 2023-2024, staat er nu niet alleen water in de spreng, maar het stroomt ook nog eens flink. Dat betekent dat ook het grondwater in dit gebied flink is aangevuld. Situatie begin maart 2024.


En toen was er ...  water | de beek 'wordt nat'