Home » Thema's » Stadsontwikkeling » Wijken » 1900-1940

1900-1940  |  Wijken

Deze buurten kennen hun ontstaan in de periode 1900-1940. Slechts een klein deel van Ede valt hieronder. De grote groei kwam later pas.


Oude centrum

Tot het jaar 1900 was Ede in zijn geheel niet groter dan het huidige centrum. In Ede zijn daardoor weinig heel oude gebouwen terug te vinden. Doordat Ede ook een relatief arm dorp was, was de kwaliteit van de meeste huizen ook niet erg groot. Alleen huizen van de wat meer welgestelden bleven zo over, mits niet gebombardeerd of door brand verwoest. Rond de Kampstraat zijn nog wat oudere woningen te vinden. Helaas is door de aanleg van de Raadhuisstraat en de aansluiting daarvan op de N224 en de herinrichting van de Markt, een reeks straten vrijwel verdwenen: Schoolstraat, Telefoonweg, Brouwerstraat, Bergstraat en omgeving. Zie ook de [ oude kaarten ] van Ede voor 1940.

Notaris Fischerstraat

Kampstraat

Amsterdamseweg

De Veenderweg rond 1890. Rechts de Cavaljéschool en Concordiamolen

Molenstraat rond het jaar 1900

Grotestraat, hoek Driehoek. Op deze hoek zit nu een restaurant. Meeste gebouwen zijn vervangen door nieuwbouw. Bron: Gemeentearchief Ede.

Datering: jaren '70. Zicht vanuit Brouwerstraat naar Bergstraat.  Bron: Gemeentearchief Ede.

De Paasbergerweg in Ede gezien in westelijke richting. Links de boerderij van J. Jansen op de hoek met de Achterdoelen. Rechts achter de heg het oude kerkhof van 1830. Allemaal verdwenen. Bron: Gemeentearchief Ede.

Datering: 1964. De straat op de voorgrond is de Brouwerstraat. Op de achtergrond de huizen aan de Torenstraat. Bron: Gemeentearchief Ede.

De Brouwerstraat in 1975. In de verte, achter de kerk, een bouwkraan, voor de bouw van het nieuwe raadhuis. In het midden de Paasbergerweg met rechts daarvan de supermarkt de Profimarkt aan de Grotestraat. Op de voorgrond komt winkelcentrum De Hof van Gelderland. Bron: Gemeentearchief Ede.

Datering: 1983. Parkeerterrein bij de Brouwerstraat te Ede. Thans het Kuiperplein. Het gebouw met het rode dak is de voormalige Huishoudschool, later de Muziekschool. Inmiddels afgebroken. nBron: Gemeentearchief Ede.


Het centrum breidt uit

Veenderweg (naast Cavaljéschool)

Ede was zeer klein tot de aanleg van de spoorlijn naar Ede in 1845. Het duurde tot ver in de 20e eeuw voordat Ede een klein beetje begon te groeien. De komst van de ENKA/AKU en de kazernes vanaf 1906 zorgden ervoor dat vanuit Ede gebouwd ging worden in de richting van buurtschap Maanen en ook daarbinnen. Ook langs de Veenderweg (links) en Molenstraat (onder) verschenen steeds meer huizen. De eerste echte planmatig gebouwde buurt buiten het centrum was de Kolkakkerbuurt en daarna het Poortgebied in Ede-Zuid. 

Molenstraat

Leendert Tulplaan (Ede-West).

Molenstraat (nabij Concordianmolen)


Kolkakkerbuurt

Gerenoveerd

De Kolkakker is de oudste bebouwing van Ede-West en is een tuindorp. Dit betekent dat het een buurt is met een dorps karakter. Laagbouwhuizen, grote tuinen, veel openbaar groen en brede wegen met in het centrum allerlei voorzieningen. De Kolkakkerbuurt ontstond rond 1918.  In mei 2018 is gestart met het vernieuwen van vijftig woningen. Vanaf 2019 zijn jaarlijks ongeveer veertig woningen gesloopt en herbouwd, te beginnen met de kop van de Kolkakkerweg en aan de Klaprooslaan-Talmalaan. Eind 2022 moet de nieuwe Kolkakkerbuurt klaar zijn!

Vernieuwbouw 2021.


Poortgebied | Ede-Zuid

De omgeving van het Poortplein, pal ten zuiden van de spoorlijn Utrecht-Arnhem, is een voor Ede zeer bijzonder voorbeeld van een tuindorp.

Het aantrekken van grote aantallen arbeiders van elders voor de ENKA, vroeg om woningbouw ten behoeve van deze groep.

In het najaar van 1919 werd de woningbouwvereniging Vooruit opgericht. Dankzij het door de gemeente in 1922 toegezegde voorschot van enkele miljoenen kon in 1924 met de bouw worden begonnen. De ENKA gaf, net als in het eerste bouwplan, ook hier financiële steun.

Rond 1925 waren alle woningen verhuurd. Architecten waren Van der Burgh en Eschauzier, exponenten van de traditionele Delftse School. 

Het Poortgebied wordt gezien als een eerste, in de tijd van de bouw nog geïsoleerd liggend, stedelijk monument van Ede.